سپری بازدارنده دربرابر بازگشت تروریسم

بحث در عراق در مورد آینده تسلیحات گروه‌های مقاومت عراقی در بحبوحه افزایش فشار ایالات متحده برای خلع سلاح و موضع دولت این کشور که این موضوع را به خروج برنامه‌ریزی شده نیرو‌های ائتلاف بین‌المللی در سپتامبر ۲۰۲۶ مرتبط می‌کند، ادامه دارد. با این حال، بررسی زمینه امنیتی و سیاسی نشان می‌دهد که مساله اصلی صرفا امکان خلع سلاح نیست، بلکه آمادگی دولت عراق برای پر کردن خلاء امنیتی ناشی از عدم حضور این نیرو‌ها نیز باید در نظر گرفته شود. به ویژه اینکه تهدید گروه‌های تروریستی که همچنان در مناطق بیابانی غربی کشور کمین کرده‌اند را هم باید در نظر داشت.

تداوم تهدید‌های امنیتی

با وجود اعلام پیروزی بر داعش در سال ۲۰۱۷، منابع میدانی تأیید می‌کنند که تهدیدات تروریستی در عراق همچنان پابرجاست. این گروه تروریستی به طور کامل نابود نشد؛ بلکه به هسته‌های خفته‌ای تبدیل شد که منتظر فرصتی برای ظهور مجدد هستند. عملیات امنیتی مداوم نیرو‌های حشد الشعبی در صحرای ثرثار، در شمال رمادی، به فعالیت مداوم بقایای داعش با استفاده در این منطقه اشاره دارد که از تونل‌ها و مخفیگاه‌های زیرزمینی استفاده می‌کنند.

در این زمینه، صابرین العکیلی، کارشناس جبهه مقاومت، هشدار می‌دهد که خلع سلاح مقاومت در حالی که تهدیدات خارجی و خطر تجدید حیات تروریست‌ها همچنان وجود دارد، می‌تواند یک خلاء امنیتی خطرناک ایجاد کند و عراق را در برابر تهدیدات خارجی آسیب‌پذیر سازد. وی تأکید می‌کند که سلاح گروه‌های مقاومت عراقی بخشی از توانایی بازدارندگی استراتژیک این کشور محسوب می‌شود.

تأکید مقاومت بر ضرورت خروج اشغالگران

گروه‌های مقاومت با تأکید بر بی‌اعتمادی خود به اشغالگران آمریکایی درخصوص خلع سلاح خود موضع روشنی دارند: آنها سلاح‌های خود را تا زمانی که تمام نیرو‌های خارجی از عراق خارج نشوند، تحویل نخواهند داد. کاظم الفرطوسی، سخنگوی گردان‌های سید الشهدا، در سخنانی پیرامون این موضوع اظهار داشت: اشغالگران همچنان در سرزمین ما باقی مانده‌اند و ما نمی‌توانیم سلاح‌های خود را زمین بگذاریم. دولت ما فاقد ظرفیت اخراج اشغالگر است و نه رادار دارد و نه سامانه‌های دفاع هوایی. ما باید از خودمان محافظت کنیم. وی افزود: خروج آمریکا که قرار است در ماه سپتامبر انجام شود، یک توهم است؛ فقط یک احمق به اظهارات آمریکایی‌ها اعتماد می‌کند. اگر هم در گذشته اشغالگران مجبور به خروج از عراق شدند، این امر صرفا به دلیل تسلیحات مقاومت رخ داده است.

این موضع صرفا یک شعار نیست، بلکه از تجربه تلخ گذشته ناشی می‌شود؛ چرا که این نیرو‌های حشد الشعبی و گروه‌های مقاومت بودند که در سال ۲۰۱۴، زمانی که نیرو‌های ارتش عراق در حال فروپاشی بودند، با داعش مقابله کردند، از سقوط بغداد جلوگیری کردند و نقشه‌های تجزیه و چند تکه کردن کشور را خنثی کردند. صابرین العکیلی در این خصوص می‌گوید: تسلیحات مقاومت یک سلاح بی‌نظم نیست؛ این همان سلاحی است که در سخت‌ترین شرایط از خاک عراق، اماکن مقدس آن و مردمش دفاع کرد و پیش‌روی تروریست‌ها را متوقف کرد.

دیدگاه‌های متفاوت مقاومت درباره خلع سلاح

به رغم وجود یک موضع اصولی واحد در بین گروه‌های مقاومت، تحولات اخیر نشان دهنده تفاوت‌هایی در دیدگاه‌های گروه‌های مقاومت است؛ در حالی که دو گروه عصائب اهل حق و کتائب امام علی آمادگی خود را برای تحویل سلاح‌های خود و ادغام در دستگاه امنیتی دولت اعلام کرده‌اند، گروه‌های دیگر - که مهمترین آنها کتائب حزب‌الله، جنبش النجباء، کتائب سید الشهدا و سرایا اولیاء الدم هستند - این اقدام را رد می‌کنند. آنها هرگونه تحویل سلاح قبل از خروج نیرو‌های خارجی را خیانت به هویت مقاومت می‌دانند.

این اختلاف ناشی از محاسبات سیاسی پیچیده موجود در صحنه عراق است. گروه‌هایی که مایل به خلع سلاح هستند، به دنبال این هستند که از فهرست تروریستی ایالات متحده خارج شده و در روند سیاسی به عنوان نیرو‌های سیاسی مشروع مشارکت داشته باشند. در مقابل، گروه‌های مخالف، رها کردن سلاح‌های مقاومت، آن هم در شرایطی که حضور ایالات متحده در کشور ادامه دارد، را خیانت به خون‌های ریخته شده در مقابله با اشغال و تروریسم می‌دانند.

خلع سلاح مقاومت و چالش خلاء امنیتی

مسئله اساسی که در این شرایط مطرح می‌شود این است که اگر مقاومت خلع سلاح شود و در صورت خروج واقعی نیرو‌های آمریکایی از عراق، چه کسی از عراق در برابر ظهور مجدد تروریسم محافظت خواهد کرد. به ویژه اینکه این احتمال وجود دارد که واشنگتن تصمیم به فعال کردن مجدد هسته‌های خفته داعش به عنوان یک تاکتیک فشار بگیرد.

براین اساس، باید تأکید کرد که تسلیحات گروه‌های مقاومت بخشی از معادله بازدارندگی منطقه‌ای و داخلی در عراق است؛ این سلاح‌ها به عنوان مانعی بر تحرکات ایالات متحده و رژیم صهیونیستی عمل می‌کنند و مانع بازگشت گروه تروریستی داعش می‌شود. درنتیجه حذف این سلاح‌ها بدون جایگزین مناسب، عراق را در معرض یک خلاء امنیتی خطرناک، به ویژه در مناطق مرزی و بیابانی که گروه‌های مقاومت نقشی حیاتی در حفظ امنیت آن دارند، قرار می‌دهد.

نتیجه‌گیری

مسئله سلاح‌های مقاومت در عراق صرفاً یک مسئله امنیتی نیست که با حکم اداری حل شود؛ بلکه یک معادله پیچیده است که در آن حاکمیت ملی با تهدیدات تروریستی، نفوذ منطقه‌ای و فشار بین‌المللی تلاقی می‌کند. بزرگترین خطری که عراق با آن مواجه است، نه در ادامه حفظ سلاح گروه‌های مقاومت، بلکه در برچیدن این سیستم دفاعی بدون در نظرگرفتن جایگزینی برای آن است. چنین اقدامی می‌تواند کشور را به وضعیت سال ۲۰۱۴ بازگرداند و فرصتی برای فعالیت دوباره گروه‌های تروریستی ایجاد کند.

علاوه بر این، ادامه حضور نظامی ایالات متحده همچنان توجیه اصلی برای مسلح ماندن این گروه‌ها است. این بدان معناست که هر راه‌حل اساسی باید با پایان دادن به این حضور آغاز شود و پس از آن موضوع ادغام نیرو‌های مقاومت در چارچوب یک دیدگاه ملی و جامع دنبال شود.