چهار دلیل امتناع ترامپ از جنگ با انصارالله

پاسخ منفی واشنگتن به درخواست محمد بن سلمان برای حمله به انصارالله را باید در چارچوب محاسبات راهبردی آمریکا تحلیل کرد، نه یک اختلاف تاکتیکی. بر اساس گزارش‌های منتشر شده، ولیعهد سعودی پس از پیشروی سریع نیرو‌های انصارالله در سواحل غربی یمن و تسلط بر جزیره‌ای راهبردی در دریای سرخ، چند بار در یک روز با ترامپ تماس گرفت و خواستار بمباران مواضع انصارالله یمن شد، اما کاخ سفید این درخواست را رد کرد. واشنگتن ترجیح داد به جای درگیری مستقیم، به ارائه پشتیبانی اطلاعاتی و هدف‌یابی بسنده کند و بیش از دویست نظامی آمریکایی نیز در قالب پشتیبانی غیررزمی در عربستان مستقر هستند.

در بُعد سیاسی و راهبردی، آمریکا با یک سه‌گانه پرفشار مواجه است. از یک سو، واشنگتن نگران است که گشودن جبهه‌ای تازه علیه انصارالله، تمرکز راهبردی خود را از موضوع هسته‌ای ایران و تنگه هرمز به حاشیه بکشاند. دستور صریح ترامپ این بوده که نیرو‌های آمریکایی بر ایران و هرمز متمرکز بمانند و از گشودن جبهه جدید پرهیز کنند. از سوی دیگر، چین و روسیه با استفاده از ابزار دیپلماسی در شورای امنیت، فضای مانور آمریکا را محدود کرده‌اند. این دو کشور در رأی‌گیری درباره قطعنامه ۲۷۲۲ و تمدید‌های بعدی آن، رأی ممتنع دادند و در بیانیه‌های تفسیری خود تصریح کردند که این قطعنامه‌ها هرگز مجوز استفاده از زور علیه یمن را نداده است. این موضع‌گیری، مشروعیت بخشی واشنگتن به اقدام نظامی از مسیر قطعنامه‌های سازمان ملل را در سطح سیاسی تضعیف کرد، هرچند در سطح آیین‌نامه‌ای مانع تصویب قطعنامه نشد. روسیه نیز با ادامه جنگ در اوکراین، آمریکا را در یک دوگانه فرسایشی گرفتار کرده است، به‌گونه‌ای که کی‌یف به حمایت مستمر واشنگتن نیاز دارد و هرگونه کاهش توجه به این جبهه، موازنه را به نفع مسکو تغییر می‌دهد.

بُعد نظامی و مسئله کاهش ذخایر تسلیحاتی، تعیین کننده‌ترین عامل در این معادله است. درگیری‌های اخیر در خاورمیانه و حمایت گسترده از اوکراین، ذخایر مهمات دقیق و سامانه‌های پدافندی آمریکا را به شدت تحلیل برده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که موجودی موشک‌های پاتریوت و دیگر مهمات کلیدی به سطوح بحرانی رسیده و تکمیل مجدد آنها سال‌ها زمان خواهد برد. در همین حال، پنتاگون ناچار شده بخشی از سامانه‌های پدافندی مستقر در ژاپن، کره جنوبی و آلمان را به خاورمیانه منتقل کند، اقدامی که شکاف‌های جدی در استقرار جهانی ارتش آمریکا ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار داده‌اند که در صورت بروز بحران در تنگه تایوان، آمریکا قادر به اجرای کامل طرح‌های اضطراری خود نخواهد بود. این وضعیت، واشنگتن را به این نتیجه رسانده که نمی‌تواند هزینه یک جنگ فرسایشی جدید در یمن را بپردازد.

در سطح اقتصاد جهانی، نگاه واشنگتن به تنگه باب‌المندب متفاوت از نگاه ریاض است. انصارالله رسماً اعلام کرده که این تنگه برای کشتیرانی بین‌المللی امن و باز است و محدودیت تنها شامل کشتی‌های وابسته به عربستان و رژیم صهیونیستی می‌شود. این موضع عملاً تضمینی برای آزادی کشتیرانی آمریکا و متحدان غربی فراهم کرده و به واشنگتن امکان داده تا از پاسخ به درخواست عربستان طفره برود. در واقع، آمریکا منافع اقتصادی خود را در گرو باز بودن باب‌المندب برای همه کشور‌ها می‌بیند، نه در حمایت از محاصره دریایی عربستان. انصارالله با این سیاست هوشمندانه، ائتلاف دریایی ریاض را نیز خنثی کرده و مانع از آن شده که دیگر کشور‌ها به بهانه حمایت از آزادی کشتیرانی به این ائتلاف بپیوندند.

در پایان باید گفت که، پاسخ منفی آمریکا بازتاب یک محاسبه راهبردی چندلایه در شرایط افول نسبی قدرت این کشور است. کاخ سفید میخواهد هزینه‌های امنیتی منطقه را به متحدانش منتقل کند و خود را از دام یک جنگ فرسایشی دیگر دور نگه دارد. تجربه شکست‌های نظامی پیاپی، محدودیت‌های سیاسی داخلی، فشار مضاعف چین و روسیه و تضمین‌های انصارالله درباره امنیت باب‌المندب، مجموعه عواملی هستند که واشنگتن را به این نتیجه رسانده که منافع ملی آمریکا در پاسخ مثبت به ریاض تأمین نمی‌شود. در این معادله، عربستان به عنوان متحد دیرینه آمریکا در عمل در معرض آزمونی سخت قرار گرفته و انصارالله با تثبیت موقعیت خود در باب‌المندب، برگ برنده‌ای راهبردی در دست گرفته که واشنگتن ناچار به پذیرش آن شده است.