سه نکته درباره یک تحول راهبردی

طنین‌سنتر؛ دولت آمریکا به‌تازگی خروج کامل نظامیان خود از خاک عراق را تأیید کرده است؛ موضوعی که فرماندهی سنتکام هم در بیانیه‌ای بر آن تأکید کرده است. این موضوع به معنای پایان مأموریت رزمی ۲۳ ساله آمریکایی‌ها در خاک عراق است؛ مسئله‌ای که با بازتاب‌های گسترده‌ای روبه‌رو شده است. مسئله خروج نظامیان آمریکایی از عراق، در طی سال‌های اخیر بار‌ها و بار‌ها مطرح شده بود؛ با این حال، تحقق آن در شرایط کنونی، حامل پیام‌ها و نکات معناداری است.

در این زمینه، توجه به ۳ مؤلفه ضروری به نظر می‌رسد.

اول اینکه خروج نظامیان آمریکایی از عراق پس از جنگ‌افروزی شکست‌خورده کاخ سفید علیه ایران، بسیاری از ناظران و تحلیلگران را واداشته تا این رویداد را شکستی مضاعف برای آمریکا در نظر بگیرند. اهمیت این مسئله زمانی بیش از پیش درک می‌شود که بدانیم تقریباً تمامی پایگاه‌های نظامی آمریکایی در کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس، در نتیجه حملات کوبنده موشکی و پهپادی کشورمان در ماه‌های اخیر، ویران شده‌اند و ارزیابی‌های مختلف حاکی از این هستند که بازسازی آنها، برای طرف آمریکایی، صرفه اقتصادی و امنیتی ندارد.

از این رو، برخی تئوریسین‌های مسائل راهبردی معتقدند که ضربات ایران به پایگاه‌های آمریکا در منطقه، روند اخراج نظامیان آمریکایی از عراق را سرعت بخشیده است. از یاد نبریم که در طی تحولات ماه‌های اخیر، نظامیان آمریکایی و پایگاه‌هایشان در منطقه، از امنیت چندانی برخوردار نبودند و با سناریو‌های وخیم و مبهمی روبه‌رو بودند. البته که انتقال بخش زیادی از توان تدارکاتی و فرماندهی نظامی آمریکا به اردن نیز برای آن ایجاد امنیت نخواهد کرد؛ زیرا ایران پیشتر هم در قالب حملات خود، به پایگاه‌های آمریکا در این کشور هم حمله کرده و از نظامیان آمریکایی تلفات گرفته است. از این رو، خروج نظامیان آمریکایی از عراق را باید در ادامه راهبرد کلان ایران مبنی بر اخراج نظامی آمریکا از منطقه پیرامونی خود ارزیابی کرد.

نکته دوم اینکه ترامپ و متحدانش در روز‌ها و ماه‌های اخیر همواره بر روایت سُست و بی‌پشتوانه پیروزی بر ایران تأکید کرده و در مورد آن مانور تبلیغاتی داده و می‌دهند. حال افکار عمومی در اقصی نقاط جهان این سؤال را می‌پرسند که اگر آمریکا واقعاً پیروز جنگ‌افروزی علیه ایران است، چرا نظامیان آن با خفت، خاک عراق را ترک می‌کنند؟ آیا اگر ماجراجویی آمریکا علیه ایران به نتیجه رسیده بود، یک‌چنین رویدادی رقم می‌خورد؟ از این رو، عقب‌نشینی نظامیان آمریکایی از عراق را باید جلوه‌ای عینی از پوشالی‌بودن روایت‌های ترامپیست‌ها در مورد جنگ ایران نیز دانست. مسئله‌ای که اکنون برای آنها به یک رسوایی تمام‌عیار تبدیل شده است؛

 و مسئله سوم اینکه بسیاری از صاحب‌نظران و حتی رسانه‌های غربی معتقدند که پس از ناکامی کاخ سفید در جنگ ایران، نظم آتی منطقه‌ای در غرب آسیا از دل همین منطقه ظهور می‌کند. از این زاویه نیز خروج نظامیان آمریکایی از عراق را بایستی جلوه‌ای از افول هژمونیک آمریکا در قالب معادلات نظام بین‌الملل دانست. در عین حال، این خروج، در نوع خود سبب خواهد شد تا موقعیت ایران و دیگر اضلاع جبهه مقاومت در غرب آسیا بیش از پیش تقویت شود.

سناریویی که به هیچ عنوان مطلوب آمریکا و متحدانش نیست. به بیان ساده‌تر، خروج نظامی آمریکا از عراق، پایان ماجراجویی شکست‌خورده کاخ سفید در عراق و البته علیه ایران بود و در عین حال، از ظهور نظمی جدید در غرب آسیا خبر می‌دهد. نظمی که جلوه‌ای از تغییر کریدور‌های قدرت جهان از غرب به شرق عالم است و بسیاری از اندیشمندان غربی نیز به آن اذعان دارند.