تداوم بازی محاصصه در عراق

انتخاب هیبت الحلبوسی به ریاست مجلس عراق، نشانه‌ای واضح از تداوم سیستم محاصصه است؛ همان قاعده‌ای که بر اساس آن، پست‌های کلیدی بین گروه‌های اصلی تقسیم می‌شود: ریاست مجلس به سنی‌ها، ریاست جمهوری به کرد‌ها و نخست‌وزیری به شیعیان می‌رسد. الحلبوسی با پشتوانه قبیله دُلیم و جایگاهش در حزب تقدم، نماینده این چارچوب برای اهل سنت است.

پشت صحنه انتخاب: ائتلاف برای حفظ سهم این اتفاق ساده نیست. یک ائتلاف جدید شکل گرفته که شامل جریان سنی (حزب تقدم)، بخشی از شیعیان (عصائب اهل‌الحق) و هواداران السودانی می‌شود. هدف آنها حفظ سهم خود در قدرت و به حاشیه راندن رقبایی مثل نوری مالکی است. این همکاری، شانس محمد شیاع السودانی را برای نخست‌وزیری مجدد افزایش می‌دهد.

مواضع حلبوسی ترکیبی از سخنان نمادین و عملگرایی است:

· درباره ایران: در گفتار انتقادی است، اما در عمل راه تعامل را باز می‌گذارد.

· درباره آمریکا: روابط را ضروری می‌داند و خروج آنها را تدریجی و مشروط می‌خواند.

· درباره منطقه: امارات مهم‌ترین حامی او محسوب می‌شود.

دو چالش بزرگ پیش‌رو که می‌توانند مجلس را دچار بحران کنند:

۱. موضوع حشد الشعبی: الحلبوسی قصد دارد گردان‌های عشایری را از حشد جدا و زیر نظر وزارت دفاع قرار دهد. این تصمیم با مقاومت شدید جریان‌های مقاومت مواجه خواهد شد.

۲. قانون عفو عمومی: خواسته دیرینه سنی‌ها برای آزادی زندانیان است که با مخالفت بخش‌هایی از شیعیان و نهاد‌های امنیتی روبروست.

هیئت رئیسه جدید: وحدت شکننده

انتخاب عدنان فیحان (از عصائب) و فرهاد اتروشی (از حزب دموکرات کردستان) به معاونت‌های مجلس، نشان از ائتلاف دارد، اما تنش را پنهان نمی‌کند. انتخاب اتروشی — با سابقه اظهارات تند ضد حشد — خشم جریان‌های مقاومت را برانگیخته است.

سه سناریوی احتمالی برای مجلس

· سناریوی تعادل: اگر حلبوسی بتواند میانجی‌گری کند، مجلس به فضایی برای گفت‌وگوی نسبی تبدیل می‌شود.

· سناریوی بحران: اگر پرونده‌های حساس مانند حشد یا عفو بدون اجماع پیش برود، مجلس به میدان جنگ فرقه‌ای بدل خواهد شد.

· سناریوی انحراف: مجلس از موضوعات امنیتی دوری کند و بر مسائل اقتصادی متمرکز شود.

جمع‌بندی: چارچوب محاصصه کماکان پابرجاست؛ فقط بازیگران آن عوض شده‌اند. موفقیت حلبوسی به توانایی او در مدیریت تعادل در همین چارچوب وابسته است. مجلس تحت ریاست او احتمالاً بیشتر صحنه چانه‌زنی بر سر سهم‌ها خواهد بود تا محل تصمیم‌گیری‌های تحول‌ساز.