آیا آشوب‌هایی شبیه آشوب‌های 1401 تکرار خواهد شد؟

تفاوت آشوب‌های کنونی با آشوب‌های ۱۴۰۱ آن است که اپوزیسیون در ۱۴۰۱ توانست روایتی نسبتاً فراگیر از واقعه مرگ مهسا بسازد، اما اکنون ناتوان از روایت‌سازی است و شرایط حساس کشور هم امکان این امر را برای اپوزیسیون دشوار کرده است.

هر روایتی برای برانگیختن کنش جمعی اعتراضی باید چند شرط داشته باشد: ۱. فراهم کردن درکی مشترک از مسأله ۲. برساختن خیرجمعی برای همگان ۳. غلبه بر مفت‌سواری ۴. هماهنگی و ۵. خاطرجمعی.

۱- اکنون درک مشترکی از مسأله وجود ندارد؛ در حالی که عموم مردم و بازاریان خواهان شنیده شدن صدایشان درباره وضعیت اقتصادی هستند، اقلیت آشوب‌گر درصدد کانالیزه کردن این اعتراضات بوده و در تلاش است تا کشور را گرفتار ناامنی کند. بنابراین، درک مشترکی از مسأله میان عموم مردم و اقلیت آشوب‌گری که می‌خواهد با خرابکاری، رهبری اعتراضات را برعهده بگیرد، وجود ندارد.

۲- به تبع این، آشوب‌گران ناتوان از برساختن خیرجمعی هستند و به همین دلیل، اقدامات آنها حمایت و همراهی عمومی را در پی ندارد.

۳- برای غلبه بر مفت‌سواری هم روایت باید از منابع هویتی تغذیه کند که اکنون این منابع سالبه به انتفاء موضوع است (برخلاف آشوب‌های ۱۴۰۱ که متصل به منابع هویتی بود).

۴- هماهنگی که البته هم‌اکنون در بستر فضای مجازی انجام می‌شود، اما با توجه به فیلتر بودن برخی شبکه‌های مجازی، همانند ۱۴۰۱، امکان استفاده اپوزیسیون از این شبکه‌ها به صورت وسیع برای ایجاد هماهنگی وجود ندارد.

۵- در نهایت، خاطرجمعی هم در سایه اطمینان بابت پندار پیروزی شکل می‌گیرد که چنین پنداری به‌دلایل مختلف، زمینه‌های اطمینان یافتن ندارد.