واکاوی لشکرکشی آمریکا و سناریوهای پیش‌رو

❇️ ترامپ در حالی ناوگان نظامی آمریکا را به سمت منطقه غرب آسیا گسیل داشته است که در سند راهبرد امنیت ملی این کشور، مسئله ایران مسئله‌ای حل‌وفصل‌شده معرفی شده است. ترامپ نیز بارها ادعا کرده است که از طریق عملیات «چکش نیمه‌شب»، توانایی هسته‌ای ایران را نابود کرده است. با این وصف و در حالی که ترامپ با تأکید بر شعار «اول آمریکا»، استراتژی‌ها و جنگ‌های پیشین آمریکا در منطقه غرب آسیا را بیهوده و مغایر با منافع ملی آمریکا معرفی کرده، این سؤال پیش می‌آید که آیا ترامپ به دنبال آغاز جنگی دیگر در منطقه است؟ آیا محاسبات ترامپ در مورد ایران و منطقه تغییر کرده و قصد دارد جنگ دیگری به راه بیندازد؟ و اگر به دنبال جنگ نیست، این لشکرکشی با چه هدفی انجام شده است؟

❇️ بررسی منطق سیاست‌ورزی ترامپ نشان می‌دهد که او به دنبال دستاوردهای عینی و ملموس است تا علاوه بر پیشبرد اهداف خود در مسیر شعار «اول آمریکا»، نیازهای روانی خویش را نیز ارضا کند. با این حال، تجربه مواجهه با ایران برای ترامپ خوشایند نبوده است. ترامپ تصور می‌کرد با عملیات «چکش نیمه‌شب» می‌تواند توانایی‌های هسته‌ای ایران را به‌طور کامل نابود کرده یا دست‌کم ایران را از ادامه غنی‌سازی منصرف کند؛ گمان می‌کرد پس از جنگ ۱۲ روزه، غروب برجام، آغاز تحریم‌های سازمان ملل و کمپین فشار حداکثری، لحن و رفتار ایران تغییر خواهد کرد؛ و همچنین می‌پنداشت اغتشاشگران قادر خواهند بود با توسعه زمانی و مکانی ناآرامی‌ها و افزایش سطح خشونت، جمهوری اسلامی را در معرض فروپاشی یا تسلیم قرار دهند.

❇️ اما تمامی این محاسبات نادرست از آب درآمد. علیرغم هزینه‌هایی که ایران در سال ۱۴۰۴ پرداخت کرده است، جمهوری اسلامی از هیچ‌یک از اصول اساسی سیاست داخلی و خارجی خود عقب‌نشینی نکرده است؛ نه از ضرورت غنی‌سازی در داخل ایران عدول کرده، نه محدودیت‌های موشکی را پذیرفته، نه سیاست منطقه‌ای خود را تعدیل کرده و نه آن‌گونه که برخی سیاسیون اصلاح‌طلب مطرح می‌کنند، پارادایم حکمرانی خود را تغییر داده است. افزون بر این، هرچند محیط امنیتی ایران طی دو سال اخیر بسیار تهدیدزا بوده، جمهوری اسلامی توانسته تا حد زیادی بر این تهدیدها غلبه کرده و سطح بالایی از تاب‌آوری راهبردی را به نمایش بگذارد.

❇️ مقاومت و سرسختی ایران، معنایی جز شکست سیاست‌های ترامپ در قبال ایران ندارد؛ شکستی که برای ترامپِ خودشیفته و جاه‌طلب ــ که دائماً تحت تحریک صهیونیست‌ها و فشار لابی صهیونیستی قرار دارد ــ بسیار تلخ و دردناک است. از این‌رو، ترامپ با لشکرکشی گسترده تلاش می‌کند آخرین شانس خود را بیازماید. در این چارچوب، می‌توان چهار سناریوی احتمالی را مطرح کرد: ایجاد موج دوم اغتشاشات با هدف تضعیف جمهوری اسلامی و فراهم‌سازی زمینه مداخله خارجی حقوق‌بشری؛ ارعاب و تغییر دستگاه محاسباتی مسئولان کشور برای تسلیم در برابر شرایط آمریکا؛ انجام عملیات محدود نظامی علیه شخصیت‌ها و دارایی‌های راهبردی؛ و نهایتاً انجام عملیات گسترده با هدف نابودی ساختارهای نظامی و سیاسی. با توجه به هزینه‌های بالا، آینده نامعلوم و الزامات حقوقی، احتمال سناریوی چهارم بسیار اندک است و به‌دلیل تهدیدات متقابل ایران و متحدانش، سناریوی سوم نیز با موانع جدی روبه‌روست. بر این اساس، تمرکز آمریکا بر سناریوهای اول و دوم ــ به‌عنوان گزینه‌های کم‌هزینه‌تر ــ محتمل‌تر به نظر می‌رسد؛ هرچند تجارب گذشته نشان می‌دهد که در تحقق این دو سناریو نیز ناکام خواهند ماند. در پایان باید توجه داشت که امکان اقدام‌های غیرمحاسبه‌شده نیز وجود دارد، اما جمهوری اسلامی آمادگی‌های لازم برای مقابله با تمامی این سناریوها را افزایش داده است.

✍#دکتر_احمد_زارعان

#آمریکا #ترامپ #لشکرکشی_نظامی #ایران #جنگ_ترکیبی #غرب_آسیا #سناریوهای_امنیتی