ماجرای پایگاه‌های سری در عراق چیست؟

در شرایطی که منطقه همچنان متاثر از تبعات ناشی از جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران است، برخی از رسانه‌های آمریکایی ادعا کرده‌اند که اسرائیل بیش از یک سال مشغول آماده سازی یک مکان سری در عراق برای تجاوزات علیه ایران بوده است. اطلاعات منتشر شده نشان می‌دهد که رژیم صهیونیستی از اواخر سال ۲۰۲۴ اقدام به تجهیز مراکزی برای پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی و هوایی در خاک عراق کرده است.

این در حالی است که دولت عراق در برابر این ادعا‌ها سیاست سکوت و احتیاط و گاه تکذیب در پیش گرفته است. برای نمونه «سعد معن» رئیس مرکز رسانه‌ای امنیتی و نظامی عراق در واکنش به ادعا‌ها مبنی بر وجود پایگاه اسرائیلی در عراق را تکذیب کرد و گفت نیرو‌های عراقی در جریان بازرسی هیچ اثری از این نیرو یا هیچ نیروی غیرمجاز، تجهیزات یا چیز دیگری پیدا نکردند.

پیشتر روزنامه «نیویورک تایمز» به نقل از برخی مقامات عراقی و منطقه‌ای ادعا کرده بود رژیم صهیونیستی از اواخر سال ۲۰۲۴ آغاز به آماده‌سازی مکان‌های دورافتاده در صحرای عراق کرده است. این مکان‌ها به عنوان پایگاه‌هایی برای پشتیبانی لجستیکی، اطلاعاتی و نظامی در صورت بروز هرگونه درگیری آینده با ایران طراحی و تجهیز شده‌اند.

این روزنامه همچنین نوشت که دو پایگاه مخفی در جریان جنگ ۱۲ روزه بین رژیم صهیونیستی و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ مورد استفاده قرار گرفتند. کاربرد‌های اصلی این پایگاه‌ها شامل عملیات تأمین سوخت، پشتیبانی هوایی و ارائه خدمات درمانی بوده است.

برای مهار این جنجال، فرماندهی عملیات مشترک وجود هرگونه پایگاه یا نیروی غیرمجاز در داخل عراق در حال حاضر را تکذیب و تأکید کرده است که نیرو‌های امنیتی به عملیات جست‌و‌جو و پاکسازی در مناطق بیابانی ادامه می‌دهند، به ویژه پس از حادثه ۵ مارس که شامل درگیری نیرو‌های عراقی با گروه‌های ناشناس با پشتیبانی هوایی بود و منجر به کشته شدن یک سرباز و زخمی شدن چند تن دیگر شد.

در میان اطلاعات افشا شده در رسانه‌های آمریکایی و تکذیبیه‌های رسمی، دولت عراق با یک آزمون پیچیده اطلاعاتی امنیتی روبه‌رو شده است. این افشاگری‌ها پرسش‌های جدی را درباره توانایی بغداد در اعمال حاکمیت خود و ماهیت واقعی رویداد‌های جاری در مناطق وسیع صحرا‌های غربی این کشور مطرح ساخته است. در همین حال، دولت «علی الزیدی»، نخست‌وزیر جدید عراق، تاکنون پاسخی به این مسائل نداده و ترجیح داده سکوت کند.

به گفته برخی از منابع امنیتی، تحرکات نظامی مبهم در صحرا‌های الانبار و النخیب، کاملاً جدید و غیرمنتظره برای برخی فرماندهان عملیاتی نبوده است. با این حال، ویژگی‌های خاص منطقه، پیچیدگی‌های جغرافیایی و فعالیت‌های روتین ائتلاف بین المللی در آن منطقه، باعث شده است که نیرو‌های امنیتی نسبت به این گزارش‌ها بی تفاوت بوده و یا واکنش احتیاط آمیز نشان دهند.

پیش از این، مقامات عراقی در ماه‌های گذشته پیام‌های مکرری از سوی ساکنان محلی و عشایر دریافت کرده‌اند که حاوی گزارش‌هایی درباره تحرکات شبانه و پرواز هلیکوپتر‌های ناشناس بود در مناطق غربی بوده است. با این حال، بخشی از این اطلاعات به دلیل تشابه با فعالیت‌های ائتلاف بین‌المللی یا عملیات‌های نظارتی مرزی، نادیده گرفته یا به درستی مورد تجزیه و تحلیل قرار نگرفته است.

نکته قابل توجه آن است که حضور نیرو‌های ائتلاف بین المللی و در راس آنها اشغالگران آمریکایی در عراق، نوعی پوشش حمایتی برای تحرکات میدانی اسرائیل فراهم ساخته است. باتوجه به این رویداد مهم امنیتی، بار دیگر ضرورت مطالبات مربوط به عقب نشینی اشغالگران آمریکایی از عراق برجسته شده و لازم است علاوه بر جریان مقاومت، نهاد‌های این کشور اعم از دولت، پارلمان و دادگاه عالی برای حفظ حاکمیت و استقلال عراق نسبت به این امر مهم که دارای پیامد‌های امنیتی برای این کشور است، اقدام جدی انجام دهند.

از طرفی، «علی الحمدانی»، فرمانده نیرو‌های فرات غربی، در مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز اظهار کرد که ارتش عراق بیش از یک ماه است که به فعالیت‌های اسرائیل در صحرای غربی مشکوک بوده است، که نشان می‌دهد دولت عراق در این مورد سکوت کرده است. الحمدانی همچنین تصریح کرد که نیرو‌های عراقی از طرف آمریکایی در مورد این تحرکات توضیح خواسته‌اند، اما هیچ پاسخی دریافت نکرده‌اند.

برخی ناظران در داخل عراق بر این باورند که فرماندهی کل نیرو‌های مسلح باید نیرو‌هایی را در صحرای غربی استان‌های نجف و کربلا برای جلوگیری از نقض‌های آینده مستقر کند. برخی فراتر از این رفته و مدعی هستند خالی کردن این مناطق از نیرو‌های نظامی در گذشته، بخشی از یک طرح از پیش تعیین شده بوده است که هدف آن آماده سازی زمینه برای ایجاد پایگاهی برای رژیم صهیونیستی در خاک عراق بوده است.

از طرف دیگر، برخی گروه‌های مقاومت عراقی مانند جنبش الصادقون هشدار داده‌اند که هرگونه وجود پایگاه‌های نظامی در خاک عراق، موضوعی بسیار حساس و خطرناک است چرا که حاکمیت عراق یک مسأله بی اهمیت و حاشیه‌ای نیست و این کشور برای حفظ امنیت و تمامیت ارضی خود هزینه‌های بسیار سنگینی پرداخته است.

همچنین جریان مقاومت بر تقویت تلاش‌های اطلاعاتی برای حفظ حاکمیت کشور تأکید دارد، به ویژه آنکه صحرای غربی به دلیل وسعت زیاد و پیچیدگی‌های جغرافیایی، چالش امنیتی بزرگی محسوب می‌شود و هرگونه خلأ امنیتی در این مناطق ممکن است توسط طرف‌های خارجی برای سوق دادن عراق به سمت درگیری‌های بزرگتر مورد سوء استفاده قرار بگیرد.

از نگاه امنیتی، اتفاقاتی که در صحرای غربی در حال رخ دادن است، نشان دهنده تحول تدریجی عراق به سمت تبدیل شدن به یک صحنه نبرد اطلاعاتی در جنگ منطقه‌ای میان اسرائیل و ایران است. به هر حال رژیم غاصب از دیرباز به دنبال ایجاد پایگاه‌هایی در نزدیکی خاک ایران است تا فاصله‌ها را کاهش داده و قابلیت‌های عملیاتی خود را افزایش دهد، به ویژه در جنگ‌های کوتاه‌مدت که به سرعت بالا در حرکت و غافلگیری هوایی متکی هستند.

در مقابل، جمهوری اسلامی ایران هرگونه حضور اسرائیل در داخل عراق را تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی خود می‌داند و نسبت به آن کاملا حساس است. حضور و نفوذ اسرائیل در عراق بغداد را در برابر معادله‌ای پیچیده بین تعهدات حاکمیتی خود و روابطش با واشنگتن و تهران به طور همزمان قرار خواهد داد.

به همین دلیل عراق نیازمند بازنگری جامع در مکانیسم‌های حفاظت از مرز‌ها و مناطق صحرایی خود است و باید توانایی‌های اطلاعاتی و فناوری خود را برای جلوگیری از هرگونه نفوذ و شکاف امنیتی در آینده تقویت کند.

در سطح میدانی، همزمان با این جنجال رسانه‌ای و جدل‌های سیاسی، نیرو‌های حشد الشعبی عملیات نظامی گسترده‌ای را تحت عنوان «اعمال حاکمیت» در صحرای نجف، کربلا و النخیب آغاز کرده‌اند. تحلیلگران این حرکت را تلاشی برای تثبیت مجدد حضور امنیتی در مناطقی می‌دانند که طی سال‌های گذشته به صحنه تحرکات خصمانه و مبهم تبدیل شده است.

در پایان باید گفت تحرکات مشکوک و پنهانی رژیم صهیونیستی در عراق به ویژه مناطق اقلیم کردستان مسبوق به سابقه است؛ اما افشای اطلاعاتی از حضور این رژیم و ساخت پایگاه در صحرای غربی عراق یک امر تازه و در عین حال خطرناک است. علاوه بر اینکه حضور اسرائیل در عراق تهدیدی جدی علیه جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود، از دیگر سو حاکمیت عراق را دچار چالش کرده و دولت جدید این کشور را با آزمونی مهم و دشوار مواجه کرده است.