بررسی میزان تحقق شروط مندرج در تفاهمنامه

هدف از برگزاری دور اول مذاکرات پیگیری بند ۱۳ تفاهم بین ایران و آمریکا است. در این بند آمده است:

"پس از امضای این یادداشت تفاهم و منوط به شروع اجرای بند‌های ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا مذاکرات درخصوص توافق نهایی را منحصراً در مورد بقیه بند‌ها آغاز خواهند کرد. "

 بند یک تفاهم نامه: جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر، با امضای این یادداشت تفاهم خاتمه فوری و دائمی عملیات‌های نظامی را در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد می‌کنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، و بقیه مفاد این بند را تایید خواهد کرد.

در موضوع لبنان بهترین شخص برای بررسی صحنه، شیخ نعیم قاسم، دبیر کل حزب الله لبنان است ایشان در مصاحبه خود در تاریخ ۰۲/۰۴/۱۴۰۴ با اشاره به وضعیت آتش بس در لبنان گفتند: "می‌گفتند ایران حزب‌الله را خواهد فروخت، اما آنها ایران و رهبرش را نشناخته‌اند. ایران پایان جنگ را بدون توقف جنگ در لبنان نپذیرفت. "

همچنین در بخش دیگری فرمودند: "بعد از آتش‌بس، مرحلۀ بعدی عقب‌نشینی کامل صهیونیست‌ها از خاک لبنان است. ما از ایران تشکر می‌کنیم و به ایرانی‌ها می‌گوییم شما شرافتمندترین انسان‌های جهان هستید. "

طبق سخنان شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزب الله لبنان بند ۱ در موضوع لبنان به مرحله اجرا درآمده است هر چند هنوز عده‌ای معتقدند این امر به طور کامل محقق نشده است. البته ایران با توجه به نقض عهد دشمن اقدام به انسداد تنگه هرمز نمود که در وادار نمودن دشمن به اجرای این بند بسیار موثر بود.

 براساس بند چهارم تفاهم نامه: بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران می‌کند، و ظرف ۳۰ روز به محاصره دریایی به طور کامل خاتمه خواهد داد. در طول این مدت، تردد کشتی‌ها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار می‌شود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می‌شود تا ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیرو‌های نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

طبق این بند محاصره دریایی ایران باید به مرور و بعد از ۳۰ روز به طور کامل برداشته شود، اما با توجه به تعهد آمریکا مبنی بر در صورت عدم پاسخ ایران به حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه این محاصره به صورت آنی برداشته می‌شود که براساس صحبت‌های مسئولین و گزارش دریابی نفتکش‌ها این مورد نیز محقق شده است.

تانکر ترکرز: ایران از تاریخ ۲۵ خرداد ماه یعنی روز اعلام رسیدن به تفاهم نهایی بین ایران و آمریکا، تا یکم تیرماه ۳۶ میلیون بشکه نفت خام صادر کرده است.

 براساس بند پنجم تفاهم نامه: با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشور‌های ساحلی تنگه هرمز، گفت‌و‌گو خواهند کرد و با دیگر کشور‌های ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کنند.

طبق گزارش خبرگزاری فارس: براساس هماهنگی‌های انجام‌شده با نیروی دریایی سپاه، روزانه تنها تعداد معینی از شناور‌ها مجاز به عبور از تنگه هرمز هستند. براساس این گزارش یعنی کشتی‌ها براساس ترتیبات ایرانی یعنی عبور از مسیر مشخص و با گرفتن مجوز‌های لازم از نیروی دریایی سپاه در حال تردد هستند. همچنین این تنگه روزانه برای عبور و مرور تعداد معینی کشتی باز شده و ظرف یک ماه به حداکثر ترافیک مورد نظر می‌رسد. حدود ۱۵۰ کشتی در روز.

سفر رئیس تیم مذاکره کننده ایرانی و آقای عراقچی بلافاصله بعد از بازگشت از سوئیس به عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی برای پیگیری این بند تفاهم نامه انجام شد.

همچنین وزارت خارجه عمان در بیانیه‌ای اعلام کرد: "ایران و عمان به عنوان دو کشور ساحلی مشرف بر تنگه هرمز، توافق کردند که از طریق یک کارگروه مشترک، درباره مدیریت ناوبری، خدمات دریانوردی و هزینه‌های مرتبط بر اساس استاندارد‌های بین‌المللی گفت‌و‌گو کنند. بر اساس بیانیه، این اقدام در چارچوب تفاهم اسلام‌آباد و با هدف تضمین عبور امن و پایدار در این آبراه حیاتی انجام می‌شود. "

نکته اول: ترتیبات ایرانی یعنی اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز یعنی کشتی‌ها باید برای عبور و مرور از تنگه هرمز از ایران مجوزگرفته و در مسیر مشخص شده تردد کنند.

نکته دوم: در آمد‌های تنگه هرمز که شامل خدمات دریایی، محیط زیست و بیمه است طبق حقوق بین الملل توسط ایران و عمان تعیین تکلیف می‌شود.

طبق صحبت‌های مسئولان ایرانی و عمانی این موضوع در حال پیگیری است.

 طبق بند دهم تفاهم نامه: ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان خاتمه تحریم‌ها، اسقاطیه‌های وزارت خزانه‌داری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و تمامی خدمات مرتبط شامل تراکنش‌های بانکی، بیمه‌ها، حمل و نقل و ... صادر کند.

رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایران در پرواز بازگشت از مذاکرات چهارجانبه سوئیس: "در خصوص بند ۱۰، موضوع فروش نفت خام، پتروشیمی و مشتقات آن، همچنین مسائل بانکی، بیمه و حمل‌ونقل مطرح است. از آنجا که هنوز توافق نهایی نشده، تحریم‌ها همچنان پابرجاست؛ لذا بر اساس توافق‌نامه امضاشده، تا رسیدن به توافق نهایی، تحریم‌های نفتی رفع شد. "

همچنین وزارت خزانه داری آمریکا اعلام کرد: تحریم‌های مربوط به تولید، تحویل و فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی با منشأ ایرانی را تا ۳۰ مرداد لغو کرده است.

طبق صحبت‌های رئیس تیم مذاکره کننده ایران و بیانیه وزارت خزانه داری آمریکا این بند نیز محقق شده است.

 طبق بند یازدهم تفاهم نامه: ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود تا وجوه و دارایی‌های محدود یا مسدود شده جمهوری اسلامی ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد. ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در مورد روال مربوط به آزادسازی این وجوه در طول مذاکرات، به صورت دوجانبه توافق می‌کنند. این وجوه، چه در حساب اصلی نگهداری شوند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌شود، باید به طور کامل قابل استفاده شوند. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود که تمامی تاییدیه‌ها و مجوز‌های لازم را در این رابطه صادر کند.

رئیس هیأت مذاکره‌کننده ایران در پرواز بازگشت از مذاکرات چهارجانبه سوئیس: برای آزادسازی اموال بلوکه‌شده، در بند ۱۱ باید دو مبلغ ۶ میلیارد دلاری آزاد می‌شد که پیش‌تر اقدامات آن در سفر به قطر انجام شده بود، اما امضای نهایی آن باید در سفر سوئیس صورت می‌گرفت که انجام شد.

رئیس کل بانک مرکزی: "منابع آزادشده را برای واردات کالا‌های اساسی و دارو هزینه می‌کنیم. خرید از آمریکا اجباری نیست و فقط کیفیت و قیمت مناسب ملاک ماست. منابع آزادشده متعلق به بانک مرکزی است و برای کنترل نقدینگی به‌کار گرفته می‌شود. امکان دریافت درآمد‌های نفتی و تسویه با دلار فراهم شده، اما استفاده از دلار به اختیار ایران است. "

طبق صحبت‌های رئیس تیم مذاکره کننده، آقای قالیباف و رئیس کل بانک مرکزی، آقای همتی این بند نیز تاکنون محقق شده است.

در پایان براساس صحبت‌های مسئولان ایرانی و بررسی اخبار رسانه‌ها و مصاحبه‌ها و بیانیه‌های کشور‌های مرتبطت با تفاهم فعلا بند ۱۳ آن که در جلسه اول مورد نظر بوده است محقق شده است. با توجه به بدعهدی‌ها و نقض عهد‌های مکرر دشمن در مذاکرات و پس از آن باید گفت که جمهوری اسلامی ایران با نگاه بدبین به دشمن، اجرای گام به گام تعهدات را از دشمن مطالبه کرده است که درصورت بدعهدی دشمن بتواند پیامد‌های مشخص را به دشمن تحمیل کند.