ابتکار عمل یا عقب‌نشینی تاکتیکی؟

روز دوشنبه حماس طی کنفرانسی در دیرالبلح انحلال کمیته اضطراری دولت و استعفای رئیس آن محمد الفررا را اعلام کرد، این گام در چارچوب طرح ۲۰ ماده‌ای ترامپ و برای واگذاری امور اداری به کمیته ملی اداره غزه به ریاست علی شعث صورت میگیرد. حماس تأکید کرد که کادر فنی و حرفه‌ای برای جلوگیری از خلأ خدماتی باقی میمانند و این اقدام برای رفع بهانه‌های اشغالگران صورت گرفته است، با اینحال مسئله کلیدی خلع سلاح همچنان حل نشده باقیمانده و حماس بر تشکیل دولت فلسطینی پیش از هرگونه گفت‌و‌گو درباره تسلیحات تأکید دارد.

در سطح داخلی این اقدام در شرایطی رخ میدهد که رقابت برای تعیین رئیس جدید دفتر سیاسی حماس میان دو چهره شاخص یعنی خلیل الحیه رئیس فعلی دفتر سیاسی در غزه و نزدیک به جبهه مقاومت و خالد مشعل رئیس اسبق دفتر سیاسی و چهره‌ای نزدیک به قطر در جریان است، این رقابت که سرنوشت آینده مقاومت را رقم خواهد زد میتواند زمینه ساز آشتی ملی شود هرچند اختلاف راهبردی این دو نامزد بر سر نحوه تعامل با جنگ و محور‌های منطقه‌ای بر پیچیدگی اوضاع می‌افزاید. در سطح میدان اشغالگران با بیش از ۶۰ درصد کنترل غزه این اقدام را چرخش رسانه‌ای بدون معنا خوانده‌اند چرا که اعضای حماس عملاً در پست‌های خود باقی مانده‌اند، هیئت صلح ترامپ نیز بر ارزیابی بر اساس عمل نه وعده تأکید کرده است، همزمان حملات اسرائیل با وجود آتش بس همچنان ادامه داشته و از اکتبر تاکنون هزاران شهید برجای گذاشته است.

 سخن پایانی

استعفای دولت حماس را نه تسلیم بلکه مانوری هوشمندانه برای بقا در سختترین شرایط جنگی و دیپلماتیک باید ارزیابی کرد، حماس با این اقدام ضمن حفظ ساختار‌های کلیدی و تأکید بر عدم خلأ امنیتی در تلاش است ابتکار عمل را برای مرحله بازسازی غزه در دست بگیرد، با این حال سرنوشت این تحول به توانایی کمیته ملی در ایجاد مرجعیت واحد و قانون واحد و سلاح واحد بستگی دارد، شرطی که در غزه امروز دور از دسترس به نظر میرسد و نتیجه نهایی رقابت میان خلیل الحیه و خالد مشعل میتواند نقطه عطفی سرنوشت ساز در معادلات فلسطین باشد.