نشست ناتو در ترکیه

نشست ناتو در ترکیه دو وجه بسیار مهم و اساسی داشت که شاکله اقدامات آتی آن را شکل خواهد داد:

۱- وجه ایرانی

۲- وجه روسی

جنگ ایران و آمریکا به همراه جنگ روسیه و اوکراین، اسناد بالا دستی کشور‌های اروپایی و به ویژه ایالات متحده آمریکا را دگرگون کرده است و سیاست‌های اعلامی ایالات متحده را در تناقض با سیاست‌های اعمالی آن قرار داده است. براساس سند امنیت ملی آمریکا، امنیت اروپا به عنوان بار اضافی روی دوش ایالات متحده قلمداد می‌شود و اروپا باید روی پای خو بایستد، اما این دو جنگ، ثابت کرد که اروپا و آمریکا بدون یکدیگر، توان ایستادگی مقابل شرق را ندارند. همچنین سند امنیت ملی آمریکا، ایران را در ضعیف‌ترین حالت خود فرض کرده بود که اهمیت آن در سیاست خارجی آمریکا به شدت کاهش یافته است؛ در حالی که جنگ ایران و آمریکا نشان داد که ایران هنوز قدرت منطقه‌ای خود را حفظ کرده است و به تعبیر اندیشمندانی، چون رابرت پیپ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، ایران به قدرت چهارم جهان تبدیل خواهد شد. از این‌رو، سند امنیت ملی آمریکا ۲۰۲۵ عملاً ماهیت سندی خود را از دست داده و این مسئله برای کشوری مانند آمریکا روند نهادی مطلوبی محسوب نمی‌شود. آمریکا در نشست ناتو به دنبال سیاست‌های انگلیسی برای مقابله با ایران بوده است تا بتواند میدان را سر و سامان دهد. میدان جنگ آمریکا در ایران کاملاً از کنترل آمریکا خارج شده و استیصال ترامپ در بازگشت به دامان ناتو این فرضیه را تأیید می‌کند.

حضور پررنگ ترامپ در نشست ناتو در ترکیه، نشان از بهم ریختگی راهبردی اروپا و آمریکا دارد. مقاومت ایران و اقدامات نظامی آن در مقابله با تهاجم آمریکا، فضای گفتمانی قدرت در منطقه و جهان را دچار فروپاشی اساسی کرده و ظهور قدرت چهارم را فراهم نموده است. آمریکایی که به دنبال حذف چین به عنوان ابرقدرت جهانی بود، با حمله به ایران، زمینه قدرت چهارمی به نام ایران را فراهم ساخته است؛ بنابراین ترامپ در ترکیه برای چاره‌اندیشی به پاتوق یاران اروپایی خود بازگشته است. امنیت اروپا با حمایت‌های آن از اوکراین به شدت تضعیف شده و در آستانه فروپاشی قرار دارد. جنگ روسیه و اوکراین با شرایط میدانی جدیدی که پیدا کرده است، در حال گره زدن امنیت اروپا به امنیت روسیه است و این دیالکتیک امنیت، اضلاع نظم جهانی آینده را با تغییرات شگرفی رو‌به‌رو خواهد ساخت که نشست ناتو در ترکیه به دنبال برهم زدن چنین روندی است و این مسئله به احتمال زیاد با سیاست‌های پیچیده اروپایی توسط آمریکا در قفقاز جنوبی برای مقابله با روسیه دنبال خواهد شد.

در نتیجه، آمریکا در تلاش برای کنترل قدرت چین به عنوان بزرگترین رقیب جهانی خود، سازوکار میدان روسیه و ایران را از دست داده است و نظم جهانی آینده با ظهور قدرت جهانی جدیدی به نام ایران، برنامه‌های آمریکا و ناتو را در نشست ناتو دچار بازاندیشی بنیادی نموده است. نشست ناتو در ابعاد مختلفی قابل تحلیل است، اما مسئله‌ای که فراتر از نشست ناتو عمل می‌کند، حضور آمریکا در آن با وجود واگرایی آمریکا از ناتو به دنبال آشفتگی میدان مقابله با ایران است. این در حالی است که اروپا نیز به دنبال ترمیم شکاف امنیتی خود در قبال جنگ روسیه و اوکراین دست به دامان آمریکا شده است. هم‌نوایی شرق در مقابل اعضای ناتو می‌تواند نظم نوین جهانی را با ترتیبات جدیدی بنگارد.