دستاورد راهبردی یا نمایش تبلیغاتی ترامپ؟

طنین‌سنتر؛ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به‌تازگی از حصول توافقی با روسیه برای صادرات گازوئیل این کشور به آمریکا خبر داده است. بر پایه توافق مذکور و آنچه ترامپ ادعا کرده، روسیه بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازار عرضه خواهد کرد و ۵۰۰ هزار تن دیگر نیز در ماه نوامبر و یک میلیون تن دیگر پس از آن در اختیار بازار‌ها قرار خواهد گرفت. ترامپ همچنین از احتمال عرضه سه میلیون تن گازوئیل از سوی روسیه به آمریکا در بازه زمانی کوتاهی خبر داده است.

تنها اندکی پس از توییت ترامپ در مورد توافق مذکور و تأیید آن توسط کرملین و شخص ولادیمیر پوتین، شاهد طرح دیدگاه‌های مختلفی در رابطه با این موضوع بوده‌ایم. از این رو، در تحلیل این رویداد، توجه به دست‌کم ۳ مؤلفه ضروری به نظر می‌رسد.

اول، اینکه ترامپ در مورد توافق گازوئیلی با روسیه، اغراق زیادی می‌کند. بر پایه آمار‌های رسمی، ۳۰۰ هزار تن گازوئیل صادراتی روسیه به آمریکا که قرار است به‌زودی تحویل این کشور شود، معادل ۲.۱۷ میلیون بشکه است که این میزان، مصرف تنها ۱۳ تا ۱۵ ساعت از نیاز روزانه آمریکا به گازوئیل را پوشش می‌دهد. به بیان ساده‌تر، کل معامله انرژی اخیر میان روسیه و آمریکا، دست‌کم برای آمریکایی‌ها رقم چشمگیری نیست و نمی‌تواند آنها را نجات دهد. کمااینکه دیدیم بازار نیز خیلی زود به این موضوع واکنش نشان داد و پس از کاهش کوتاه‌مدت قیمت نفت، قیمت نفت در بازار‌های جهانی خیلی زود دوباره در مدار صعود قرار گرفت.

از این رو، بیراه نیست اگر بگوییم توافق اخیر میان روسیه و آمریکا، برای شخص ترامپ صرفاً کارکرد تبلیغاتی داشته و او سعی داشته است از این طریق، سیل قابل‌توجهی از ناکامی‌های خود در مواردی نظیر جنگ ایران و به‌هم‌ریختگی معادلات بازار انرژی (در نتیجه جنگ‌افروزی علیه ایران) و تحمیل تورم ناشی از آن به بازار‌های جهانی و به‌طور خاص اقتصاد آمریکا را تا حدی لاپوشانی کند. این مسئله با توجه به در پیش بودن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و وضعیت بد جمهوری‌خواهان در این انتخابات، ابعاد معنادارتری به خود می‌گیرد.

نکته دوم، اینکه تنها اندکی پس از انتشار خبر توافق گازوئیلی میان آمریکا و روسیه، شمار زیادی از متحدان اروپایی آمریکا به ترامپ حمله کرده و او را به‌خاطر این توافق سرزنش کردند. حتی ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در واکنش به توافق مذکور، آن را هدیه تولید ترامپ به پوتین خطاب کرد. از منظر اروپایی‌ها، در شرایطی که جنگ اوکراین ادامه دارد و سطح تنش‌ها میان آمریکا با کشور‌های اروپایی و تشکیلات ناتو به اوج خود رسیده است، رئیس‌جمهور آمریکا نباید با یک توافق انرژی با روسیه، این کشور را تغذیه کند و پالس ضعف ارسال کند. از این رو، توافق اخیر میان روسیه و آمریکا در بطن خود سطح شکاف‌ها و اختلافات میان آمریکا و شرکای اروپایی‌اش را بیش از پیش افزایش می‌دهد و به اعتبار بین‌المللی ادعایی کاخ سفید ضربه می‌زند.

نکته سوم، اینکه جهانیان اکنون با جلوه‌ای جدید از ناکامی و تحقیر آمریکا در نتیجه جنگ‌افروزی علیه ایران نیز روبه‌رو شده‌اند. آمریکا که زمانی مدعی این بود که قدرت برتر جهان است، اکنون در شرایطی قرار گرفته که رئیس‌جمهور این کشور، یک توافق کوچک برای خرید گازوئیل از روسیه را به‌مثابه دستاوردی راهبردی برای خود به مردم آمریکا و سایر ملت‌های جهان معرفی می‌کند! انعکاس این مسئله در محیط بین‌المللی، پرستیژ ادراکی آمریکا در جهان را به‌شدت خدشه‌دار می‌کند و عیار حقیقی آن را پیش چشم جهانیان قرار می‌دهد.

ورای اینها، یک بار دیگر همگان به‌عینه می‌بینند که تا چه اندازه ادعا‌های ترامپ و کاخ سفید در مورد اشراف آنها بر تنگه هرمز، دروغین و بی‌پایه‌واساس است. اگر تنگه هرمز حقیقتاً در کنترل آمریکا است، چرا این کشور به گدایی گازوئیل از رقیب راهبردی خود در عرصه بین‌المللی افتاده و بحران امروز خودش را به فردا منتقل می‌کند؟ در عین حال، اگر ترامپ به یک توافق تاریخی دست یافته است، چرا خیلی زود اثر توافق در بازار جهانی نفت از بین رفت و بار دیگر قیمت‌ها وارد فاز صعودی شدند؟ مجموع این مسائل، مجدداً بر این واقعیت تأکید می‌کنند که ترامپ همچنان در زمینه نمایش و تبلیغات فعال است و سعی دارد از این طریق، واقعیت‌های تلخ میدانی را کنترل کند.