از شریان‌های زیرساختی تا پایان هژمونی آمریکا

بازتعریف میدان نبرد در عصر نوین

در ادبیات نظامی کلاسیک، توان بازدارندگی غالباً با شمار موشک‌ها، توان آتش و تسلیحات متعارف سنجیده می‌شد؛ اما با ورود به عصر هوش مصنوعی و پیوند اقتصاد و امنیت با جهان دیجیتال، میدان نبرد دستخوش دگرگونی بنیادین شده است. هشدار‌های اخیر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پیش از آنکه صرفاً یک تهدید تاکتیکی باشد، بیانگر ادراک عمیق از آسیب‌پذیرترین گلوگاه‌های قدرت‌های غربی است؛ گلوگاه‌هایی که زیرساخت‌های حیاتی آنها به کابل‌های فیبر نوری، مراکز داده و شاهراه‌های تبادل اطلاعات وابسته است.

هنر فرمانده و استراتژیست در جنگ مدرن، شناسایی میدان‌ها و نقاط ضعفی است که دشمن آنها را از محاسبات اولیه هزینه‌ـ‌فایده خود خارج می‌داند. بازدارندگی مؤثر زمانی محقق می‌شود که طرف متجاوز بداند هدف قرار دادن ایران، واکنشی متقارن یا محدود به دنبال نخواهد داشت؛ بلکه می‌تواند شریان‌های حیاتی، مالی و اطلاعاتی نظام سلطه را در پهنه بین‌المللی فلج کند. وابستگی مفرط جهان غرب به پردازش داده‌ها و کابل‌های زیردریایی، همان نقطه اتکایی است که کوچک‌ترین اختلال در آن می‌تواند هزینه‌ای سهمگین‌تر از هر رویارویی زمینی در پی داشته باشد.

هرگونه خطای محاسباتی یا تکرار حماقت گذشته از سوی سردمداران کاخ سفید، از جمله تکرار تجربیات شکست‌خورده دولت ترامپ، جنگی متفاوت با تمامی نبرد‌های گذشته را رقم خواهد زد؛ نبردی که خصلتی تمام‌عیار و وجودی دارد. در چنین شرایطی:

* دیگر ملاحظات دیپلماتیک یا خویشتن‌داری‌های مرحله‌ای معنا نخواهد داشت.

* کشور‌هایی که حریم یا خاک خود را در اختیار ماشین جنگی متجاوز بگذارند، مستقیماً وارد محاسبات پاسخ عملیاتی ایران خواهند شد.

* عمق منافع و راهبرد‌های برون‌مرزی متجاوزان در دایره اهداف بازدارنده قرار می‌گیرد تا هزینه ماجراجویی از محدوده یک درگیری منطقه‌ای فراتر رود.

تجربه جنگ دوازده‌روزه و جنگ رمضان نشان داده است که ابزار‌های فشار و ماجراجویی‌های نظامی نه‌تنها به مهار قدرت ایران مستقل نینجامیده، بلکه روند افول موقعیت واشنگتن را در غرب آسیا تسریع کرده است. آزمودن دوباره اراده ایران، نه‌تنها فرجامی جز پایان حضور نظامی و ژئوپلیتیکی آمریکا در منطقه نخواهد داشت، بلکه جایگاه بین‌المللی آن را با انزوایی بی‌سابقه مواجه خواهد کرد و خط بطلانی بر هژمونی و قلدری ساختاری آن خواهد کشید.