فرسایش بازدارندگی اسرائیل و چالش‌های امنیتی ریاض

یادداشت سردبیر

شدت تحولات منطقه‌ای در سومین سالگرد طوفان‌الاقصی نشان می‌دهد که موازنه بازدارندگی در غرب آسیا دچار گسست ساختاری شده است. برتری فناورانه و انباشت تسلیحات غربی دیگر قادر به صیانت از امنیت شکننده رژیم صهیونیستی و شرکای منطقه‌ای واشنگتن نیست. داده‌های رسمی حکایت از فرسایش جدی توان تاب‌آوری تل‌آویو، تثبیت شکاف‌های اجتماعی و تزلزل ائتلاف‌های شکننده حاکم دارد؛ وضعیتی که نتانیاهو را برای تعویق انتخابات و بقای شخصی، به سمت تنش‌آفرینی بیشتر سوق داده است.

هم‌زمان، انصارالله یمن با تثبیت ابتکار عمل میدانی، هزینه‌های تداوم بحران را بر برنامه‌های توسعه‌ای ریاض تحمیل کرده و سراب چتر امنیتی آمریکا را بیش از هر زمان آشکار ساخته است. از سوی دیگر، بحران‌های اقتصادی و ناامنی مسیر‌های صادرات انرژی در حوزه خلیج فارس، از کاهش ۴۲ درصدی درآمد‌های قطر تا انقباض پروژه‌های بن‌سلمان، مؤید سرایت پیامد‌های جنگ‌افروزی غرب به اقتصاد پیرامونی است.

این شماره از بولتن با هدف کالبدشکافی این متغیر‌ها تدوین شده است تا نشان دهد مقاومت منطقه‌ای نه یک نیروی پدافندی، بلکه بازیگری بازدارنده و شکل‌دهنده به معادلات نوین ژئوپلیتیک است؛ واقعیتی که سازش‌های ناگزیر و شکست راهبرد‌های فرسایشی دشمن را در آینده نزدیک رقم خواهد زد.

اخبار راهبردی مناطق مهم نهضتی

باتلاق مشترک ریاض و واشنگتن در مواجهه با مقاومت

عضو ارشد انصارالله یمن، ماجراجویی نظامی عربستان در این کشور را مشابه محاسبات غلط آمریکا در تقابل با ایران دانست. وی تأکید کرد که همان‌گونه که توهم فروپاشی سریع جمهوری اسلامی ایران و تصرف قابلیت‌های آن با واقعیت مقاومت مردمی مواجه شد، ریاض نیز با تکیه بر اطلاعات گمراه‌راهکننده، در باتلاق خودساخته یمن گرفتار شده است.

پافشاری انصارالله بر تداوم عملیات‌های ضدسعودی

دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد تقابل با رژیم سعودی تا زمان توقف کامل تجاوزات و رفع محاصره همه‌جانبه، بر اساس معادله «محاصره در برابر محاصره» ادامه خواهد داشت. پیش‌تر نیز مهدی المشاط، رئیس شورای عالی سیاسی یمن، ضربات موشکی و پهپادی به اهداف سعودی را اقدامی کاملاً عاقلانه و برحق توصیف کرده بود.

پیشی گرفتن حزب آیزنکوت از لیکود در آستانه انتخابات

نتایج جدیدترین نظرسنجی مؤسسه «لیزار» برای پایگاه خبری واللا نشان می‌دهد که حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت با کسب ۲۲ کرسی، از حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو با ۲۰ کرسی پیش افتاده است. با این حال، هیچ‌یک از ائتلاف‌های سیاسی موفق به کسب حد نصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل کابینه نشده‌اند.

تشابه سرنوشت آل سعود با شاه مخلوع ایران

روزنامه صهیونیستی معاریو با استناد به ارزیابی‌های اطلاعاتی اسکات ریتر هشدار داد که رژیم سعودی با سرعتی نگران‌کننده به سوی پرتگاه پیش می‌رود و فرجامی مشابه سرنوشت شاه ایران در سال ۱۹۷۹ در انتظار آن است. این گزارش ریشه شکنندگی ساختار سیاسی عربستان را در ائتلاف تاریخی این دودمان با تفکر وهابیت ریشه‌یابی کرده است.

اولویت پایداری داخلی بر توان تهاجمی در جنگ فرسایشی

روزنامه صهیونیستی «زیمان یسرائیل» در مقاله‌ای تأکید کرد که در تقابل راهبردی میان ایران و ایالات متحده، پیروزی از آنِ طرفی است که تاب‌آوری بیشتری از خود نشان دهد. به نوشته این رسانه، برخلاف برتری تسلیحاتی واشنگتن، ایران بر روی پایداری همه‌جانبه جبهه داخلی و اقتصاد خود حساب باز کرده است تا ماشین جنگی آمریکا را فرسوده کند.

ضربه جنگ به زیرساخت‌های انرژی و اقتصاد دوحه

امیر قطر در نشست سالانه شورای مشورتی اعلام کرد که درآمد‌های دولت این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به دلیل اختلال در صادرات گاز مایع و آسیب به تأسیسات انرژی «راس لفان» ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، ۴۲ درصد کاهش یافته است. به دنبال ناامن شدن تنگه هرمز، دوحه تعلیق بخشی از تعهدات صادراتی خود را تمدید کرده است.

اعتراف ارتش اسرائیل به انجام بیش از ۱۰۰ هزار حمله

ارتش رژیم صهیونیستی با انتشار گزارشی از سه سال جنگ منطقه‌ای پس از عملیات طوفان الاقصی، اعتراف کرد که نزدیک به ۱۰۰ هزار حمله در مناطق مختلف از جمله ۶۵ هزار هدف در غزه، ۲۸ هزار هدف در لبنان و سوریه و ۴۵۰ هزار هدف در ایران انجام داده است. در مقابل، طی این مدت بیش از ۳۱ هزار پرتابه نیز به اراضی اشغالی شلیک شده است.

ابزار باج‌گیری صهیونیستی و بی‌اعتمادی اعراب به چتر امنیتی غرب

نماینده جهاد اسلامی در تهران با اشاره به شکست دکترین امنیتی اسرائیل و افول نفوذ واشنگتن تصریح کرد که رژیم صهیونیستی با در اختیار داشتن آرشیو پرونده‌های اخلاقی برخی حاکمان عرب، از آنها ابزار فشار ساخته است. با این حال، ناکارآمدی پایگاه‌های آمریکایی در تأمین امنیت کشور‌های منطقه، انگیزه گرایش آنها به سوی قدرت‌های نوظهور را تقویت کرده است.

تهدید طرح‌های توسعه‌ای ریاض و توقف پروژه‌های بن‌سلمان

روزنامه آمریکایی وال‌استریت ژورنال در گزارشی اعلام کرد که هزینه‌های سنگین جنگ و کمبود موشک‌های پدافندی، اقتصاد و بخش غیرنفتی عربستان را دچار انقباض شدیدی کرده است. بحران فزاینده مالی باعث توقف برخی کلان‌پروژه‌های ولیعهد سعودی و انصراف ریاض از میزبانی رویداد‌های ورزشی شده و این کشور را به جست‌وجوی راهکار دیپلماتیک و ارتباط با تهران واداشته است.

بی‌ثمر بودن عملیات نظامی برای تغییر موازنه سیاسی در اسرائیل

روزنامه معاریو در مطلبی اعتراف کرد که کارت عملیات نظامی و جنگ‌افروزی دیگر کارایی خود را برای نجات سیاسی بنیامین نتانیاهو از دست داده است. به نوشته این رسانه، در عصر شبکه‌های اجتماعی، بحران‌های امنیتی به جای ایجاد اجماع ملی، به تشدید قطبی‌سازی جامعه انجامیده و نقشه سیاسی و انتخاباتی اسرائیل را دست‌نخورده باقی گذاشته است.

تلاش تل‌آویو برای ایجاد خط بارلیوی جدید در خاک سوریه

رژیم صهیونیستی با اجرای پروژه نظامی-امنیتی «سوفا ۵۳» در منطقه حائل جولان، به تخریب اراضی، حفر خندق‌های عمیق و احداث جاده‌های نظامی پرداخته است. این اقدام که نقض آشکار توافقنامه ۱۹۷۴ محسوب می‌شود، نشان‌دهنده تغییر دکترین نظامی تل‌آویو به سمت تثبیت حضور نظامی در عمق خاک سوریه پس از سقوط دولت اسد است.

گزارش خبری – راهبردی مناطق نهضتی

گزارش راهبردی اول | جنگ‌های بی‌پایان؛ ابزار نتانیاهو برای مدیریت بحران قدرت و تعویق انتخابات

در آستانه انتخابات پارلمانی کنست (۵ آبان / ۲۷ اکتبر)، رژیم صهیونیستی در بحبوحه رقابت‌های فشرده و بحران‌های داخلی شاهد بالا گرفتن گمانه‌زنی‌ها پیرامون تلاش بنیامین نتانیاهو برای راه‌اندازی یا تشدید یک جنگ جدید است. نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهند که ائتلاف حاکم به رهبری حزب لیکود (با کسب حدود ۲۱ کرسی در برابر ۲۳ کرسی رقیب اصلی، حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت، و عقب‌ماندگی مجموع احزاب ائتلاف حاکم یعنی ۴۹ در برابر ۵۴ کرسی مخالفان) در موقعیت شکننده‌ای قرار دارد و نخست‌وزیر بر روی کاغذ شانس کمی برای تضمین پیروزی قطعی و تشکیل کابینه ۶۱ نفره دارد.

در این میان، چالش‌های حقوقی و قضایی متعدد، انگیزه و ضرورت بقا در قدرت را برای نتانیاهو دوچندان کرده است. پرونده‌های سنگین داخلی پیرامون اتهامات رشوه، کلاهبرداری و خیانت در امانت که از سال ۲۰۲۰ در جریان است، در کنار حکم بازداشت صادره از سوی دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در نوامبر ۲۰۲۴ به اتهام جنایات جنگی و استفاده از گرسنگی به عنوان ابزار جنگی، موقعیت او را هم در عرصه داخلی و هم بین‌المللی به‌شدت آسیب‌پذیر ساخته است. با وجود درخواست عفو بدون پذیرش اتهامات از رئیس رژیم، از دست دادن مصونیت نخست‌وزیری پیگرد قضایی او را تسریع خواهد کرد.

بر همین اساس، چهره‌های سیاسی نظیر ایهود باراک و هشدار‌های رئیس ستاد کل ارتش (ایال زامیر) نشان می‌دهند که نتانیاهو و حلقه پیرامون او به دنبال استفاده از تهدیدات خارجی و تقابل نظامی احتمالی با ایران به عنوان اهرمی برای امنیتی‌سازی فضای سیاسی، انحراف اذهان از شکست‌های امنیتی ۷ اکتبر و در نهایت فراهم‌سازی بستر حقوقی و امنیتی لازم برای تعویق زمان برگزاری انتخابات یا خرید زمان در جهت بقای سیاسی هستند.

گزارش راهبردی دوم | چالش‌های امنیتی ریاض و تغییر موازنه راهبردی در یمن

صرف میلیارد‌ها دلار هزینه‌های کلان دفاعی و برخورداری از پیشرفته‌ترین سامانه‌های تسلیحاتی جهان نیز نتوانسته است امنیت زیرساخت‌های راهبردی و اقتصادی عربستان سعودی را در برابر حملات موشکی و پهپادی یمن تضمین کند. با اختصاص بودجه نظامی کلان (که ریاض را در زمره کشور‌های پیشتاز در هزینه‌های دفاعی قرار داده است) چالش‌های امنیتی و راهبردی جدی پیش روی سیاست‌گذاران سعودی خودنمایی می‌کند.

در شرایط کنونی، ابتکار عمل میدانی در دست انصارالله یمن قرار دارد و ریاض با دوراهی دشواری روبه‌روست. تشدید تنش‌ها و تداوم درگیری‌های نظامی، چشم‌انداز اقتصادی و اهداف توسعه‌ای بلندمدت عربستان (نظیر سند چشم‌انداز و تبدیل شدن کشور به کانون سرمایه‌گذاری و گردشگری) را با تهدید جدی مواجه می‌کند. از سوی دیگر، گزینه گزیر از دیپلماسی و سازش، فرآیندی ناخوشایند، اما اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد؛ به‌ویژه آنکه تجربه عملیات‌های زمینی و کارزار‌های هوایی گذشته نشان داده است شکست این جنبش ریشه‌دار در ساختار جغرافیایی و کوهستانی یمن عملاً ناممکن است.

کاهش تمایل ایالات متحده آمریکا به مداخلات مستقیم نظامی در آستانه تحولات سیاسی و انتخابات داخلی، این ارزیابی را تقویت کرده است که واشنگتن در بزنگاه‌های حساس، شرکای منطقه‌ای خود را تنها می‌گذارد. ادامه این روند، ضمن تثبیت موقعیت انصارالله، ریاض را ناگزیر به پذیرش ترتیبات دیپلماتیکِ دشوار جهت مهار بحران و صیانت از زیرساخت‌های حیاتی خود می‌کند.

گزارش راهبردی سوم | ابعاد پنهان خسارات و تلفات در سرزمین‌های اشغالی بر اساس اسناد رسمی

بررسی ۱۰ منبع و گزارش رسمی صهیونیستی (منتشره تا اکتبر ۲۰۲۶)، ابعاد فاجعه‌بار و بی‌سابقه‌ای از پیامد‌های عملیات طوفان‌الاقصی و جنگ‌های اخیر با ایران (نظیر نبرد‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه) را بر امنیت، اقتصاد و ساختار انسانی رژیم صهیونیستی نمایان می‌کند؛ آماری که برخلاف سیاست‌های رسمی سانسور و کم‌نمایی امنیتی، عمق شکست‌های راهبردی این رژیم را گواهی می‌دهد.

بر اساس این داده‌ها، از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، ۸۷،۲۸۶ نفر به عنوان قربانی اقدامات خصمانه ثبت رسمی شده‌اند که نیرو‌های امنیتی را شامل نمی‌شود. از این تعداد، ۴۳،۰۴ نفر درخواست معلولیت داده که پرونده ۴۰،۴۰۴ نفر (شامل آسیب‌های روحی) پذیرفته شده و ۳۹،۶۴۳ نفر نیز راهی بیمارستان شده‌اند. وزارت جنگ اسرائیل در ۶ اکتبر ۲۰۲۶ شمار مجروحان نظامی و امنیتی را ۳۰،۰۰۰ نفر اعلام کرد که در میان آنها، ۱۰۶ مورد قطع عضو، ۲۴۹ آسیب پیچیده مغزی و ۶۳ مورد ناتوانی بیش از ۱۰۰ درصد به ثبت رسیده است. همچنین، دست‌کم ۲،۳۴۷ اسرائیلی (نظامی و غیرنظامی) به طور قطعی کشته شده‌اند که با توجه به آمار بالای مجروحان، ارقام واقعی تلفات نظامیان به‌ویژه در درگیری با ایران بسیار فراتر از آمار‌های قطره‌چکانیِ ۷۰ نفره ارتش است.

در حوزه اقتصادی و زیرساختی، سازمان مالیات اسرائیل از تشکیل ۱۶۸،۰۰۰ پرونده خسارت مستقیم (به ساختمان، خودرو و زیرساخت‌ها) و حدود یک میلیون پرونده خسارت غیرمستقیم کسب‌وکار‌ها خبر داده است. حجم کل خسارت‌های مستقیم وارده ۱۲.۵ میلیارد دلار برآورد شده که بخش عمده آن نتیجه مستقیم موشک‌باران‌های سنگین و فروریختن سد حفاظتی و امنیتی رژیم است. درگیر شدن حدود یک درصد از کل ساکنان سرزمین‌های اشغالی با آسیب‌های مستقیم جنگ، پاشنه آشیل امنیتی این رژیم را بیش از پیش آشکار کرده است.

 چارچوب روایی مهمترین رویداد‌های حوزه مقاومت

 باید‌ها

۱. تبیین «فرسایش تاب‌آوری و فروپاشی دکترین امنیتی تل‌آویو» به‌عنوان محور تحلیلی

روایت بولتن باید با اتکا به داده‌های متقن نهاد‌های رسمی صهیونیستی (نظیر آمار مجروحان، پرونده‌های غرامت و افول جایگاه لیکود)، نشان دهد که سانسور نظامی دیگر قادر به پنهان‌سازی آسیب‌پذیری‌های هویتی، جمعیتی و اقتصادی اسرائیل نیست. جنگ‌های پیاپی نه تنها دستاوردی نداشته، بلکه جامعه صهیونیستی را وارد مرحله فرسایش غیرقابل‌ترمیم کرده است.

۲. برجسته‌سازی «پیوند بحران بقای سیاسی نتانیاهو با امنیت منطقه‌ای»

تنش‌آفرینی و اصرار بر تداوم درگیری با محور مقاومت باید به‌مثابه حربه‌ای شخصی برای فرار از احکام دادگاه لاهه، دادگاه‌های داخلی و گریز از شکست قطعی در انتخابات کنست بازنمایی شود؛ حربه‌ای که شکاف‌های داخلی را تعمیق کرده و ارتش را در باتلاق چندجبهه‌ای گرفتار کرده است.

۳. روایت «ابتکار عمل انصارالله و بی‌اعتباری چتر حمایتی غرب»

بولتن باید نشان دهد که راهبرد مقاومت یمن، کلان‌پروژه‌های توسعه‌ای ریاض را قفل کرده و خرید‌های میلیارد دلاری پدافندی را بی‌اثر ساخته است. تزلزل حمایت‌های واشنگتن در بزنگاه‌ها نیز باید عاملی تعیین‌کننده در گرایش ناگزیر دولت‌های خلیج فارس به دیپلماسی و عقب‌نشینی تحلیل شود.

۴. تحلیل سرایت هزینه‌های اقتصادی جنگ به حوزه خلیج فارس

افت درآمد‌های انرژی کشورهایی، چون قطر و ریاض باید بازتاب‌دهنده شکست راهبرد آمریکا در تفکیک اقتصاد منطقه از معادلات امنیتی مقاومت تلقی شود.

 نباید‌ها

۱. پرهیز از فروکاستن ماجراجویی‌های نظامی به قدرت تهاجمی پایدار دشمن

تحرکات نظامی صهیونیست‌ها در جنوب سوریه یا خطوط حائل نباید نشان‌دهنده اقتدار میدانی تلقی شود، بلکه باید تلاشی انفعالی برای ایجاد کمربند امنیتی از بیم عملیات‌های غافلگیرکننده آینده تعبیر گردد.

۲. اجتناب از القای فروپاشی برق‌آسا یا سقوط حتمی ریاض و تل‌آویو

چالش‌های ساختاری و هزینه‌های اقتصادی نباید معادل سقوط آنی این رژیم‌ها قلمداد شوند؛ تأکید بولتن باید بر روند تدریجی انباشت فرسایش، ناکارآمدی بازدارندگی و ناپایداری درونی باشد.

۳. پرهیز از نادیده گرفتن مانور‌های فریب و تلاش برای ایجاد ائتلاف‌های نیابتی

عقب‌نشینی ظاهری غرب نباید پایان توطئه‌ها تلقی شود؛ هوشیاری نسبت به ابزار‌های فشار غیرمستقیم، تحرکات در گذرگاه‌ها و جنگ‌های نرم امنیتی همواره باید در خطوط تحلیلی حفظ گردد.