وقتی ترامپ "اردک لنگ" شد!

نویسنده: سعیده اسکندری

به‌تازگی شاهد برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا بوده‌ایم؛ انتخاباتی که با شکست سنگین و معنادار جمهوری‌خواهان همراه شده است. دموکرات‌های آمریکایی بر پایه آخرین نتایج توانسته‌اند ۵۴ کرسی در سنا و دست‌کم ۲۲۴ کرسی در مجلس نمایندگان کسب کنند و حائز اکثریت در مجالس مذکور شوند. جالب اینکه جمهوری‌خواهان آمریکایی در برخی ایالت‌ها که سنتاً حامی حزب جمهوری‌خواه بوده‌اند، شکست قابل‌توجهی را متحمل شده‌اند. تگزاس و آرکانزاس از جمله این ایالت‌ها هستند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شکست در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره را پذیرفته و به‌طور خاص در گفت‌و‌گو با فاکس‌نیوز اقرار کرده است که جنگ ایران و تبعات اقتصادی آن موجب شده تا شهروندان آمریکایی دستاورد‌های اقتصادی دیگر دولت وی را نبینند! طیف گسترده‌ای از رسانه‌ها و تحلیلگران آمریکایی نیز ناکامی ترامپ در جنگ با ایران را یکی از مهم‌ترین دلایل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات عنوان کرده‌اند. حتی برخی منابع آمریکایی گفته‌اند که تلاش ترامپ برای تغییر نظام سیاسی در ایران، به تغییر رژیم در آمریکا ختم شد! نشریه آمریکایی آتلانتیک نیز از تیتر معنادار «آغاز پایان ترامپ» استفاده کرده است. نیویورکر هم تصویری از ترامپ منتشر کرده که در آن، آمریکایی‌ها وی و همفکرانش را مانند زباله از کنگره بیرون می‌کنند.

در این میان، باید توجه داشت که نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و شکست جمهوری‌خواهان در جریان آن، ترامپ را در جایگاه ریاست‌جمهوری آمریکا به یک «اردک لنگ» تبدیل می‌کند. به بیان ساده‌تر، ترامپ برای دو سال آینده رئیس‌جمهور آمریکا خواهد بود، اما عملاً اقدام چندانی نمی‌تواند انجام دهد؛ معادله‌ای که وی را به فردی فاقد قدرت حقیقی تبدیل می‌کند.

کافی است توجه داشته باشیم که پس از آغاز به کار کنگره جدید در آمریکا، ترامپ نمی‌تواند هیچ قانونی را تصویب کند؛ زیرا به رأی قانون‌گذاران آمریکایی نیاز دارد و اکثریت دموکرات‌ها نیز با ترامپ مخالف هستند. در عین حال، وی برای طرح‌ها و برنامه‌های خود نمی‌تواند بودجه‌ای تخصیص دهد یا منابع مالی لازم را دریافت کند؛ زیرا کنگره که در اختیار دموکرات‌ها قرار گرفته است، چنین اجازه‌ای به وی نمی‌دهد. جالب اینکه خطر استیضاح نیز بیخ گوش ترامپ است و حتی بسیاری می‌گویند بعید نیست ترامپ در ماه‌های آینده، همانند دو بار استیضاح در دولت نخست خود، بار دیگر استیضاح شود. علاوه بر اینها، ترامپ در دو سال آینده نمی‌تواند معاملات بزرگ خارجی انجام دهد یا مقامات و قضات آمریکایی را منصوب کند. دلیل آن نیز روشن است؛ قانون‌گذاران آمریکایی وی را محدود خواهند کرد.

این مسائل در بطن خود حامل دو نکته راهبردی هستند.

نخست اینکه ایران حقیقتاً یک مرتبه دیگر به پاشنه آشیل در عرصه معادلات سیاسی آمریکا تبدیل شد. ایران با مقاومت و سرسختی خود، از ترامپ یک کارتر جدید در تاریخ سیاسی آمریکا ساخت. البته این صرفاً یک تحلیل ایرانی نیست، بلکه مروری کوتاه بر طیف گسترده‌ای از رسانه‌های آمریکایی به‌وضوح نشان می‌دهد که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و ناکامی ترامپ، تا چه اندازه با ناکامی دولت فعلی آمریکا در جنگ‌افروزی علیه ایران توضیح داده شده است.

این موضوع خود از ارتقای وزن ایران در چارچوب معادلات بین‌المللی حکایت دارد و البته علامتی تاریخی نیز در تاریخ سیاسی آمریکا برجای گذاشته است که در سال‌ها و دهه‌های آتی می‌تواند برای کشورمان بازدارندگی بیشتری ایجاد کند. به بیان ساده‌تر، ماجراجویی نظامی جدید علیه ایران به یک خط قرمز برای دولت‌های آینده آمریکا تبدیل خواهد شد.

نکته دوم اینکه ترامپ پیش از برگزاری انتخابات اخیر در آمریکا، از مردم این کشور خواسته بود به نامزد‌هایی رأی دهند که وی تأیید کرده است. او همواره مدعی بوده که حمایت وی از یک نامزد سیاسی می‌تواند پیروزی او را در آمریکا یا هر کشور دیگری تضمین کند. با این حال، اکنون جهانیان به‌وضوح می‌بینند که این روایت‌سازی ترامپ تا چه اندازه غلط و دروغین بوده است؛ مسئله‌ای که جایگاه ترامپ را در چارچوب معادلات بین‌المللی به‌شدت تنزل می‌دهد.

علاوه بر اینها، انتظار می‌رود افراد بیشتری از ترامپ و سیاست‌های وی فاصله بگیرند. این مسئله در میان دوستان و متحدان سیاسی رئیس‌جمهور آمریکا ابعاد جدی‌تری به خود می‌گیرد. موضوعی که ضربه‌ای مضاعف به رئیس‌جمهور کنونی آمریکا وارد می‌کند و این پیام را به ذهن متبادر می‌سازد که دوستان سیاسی ترامپ مایل نیستند در عواقب و پیامد‌های اقدامات و سیاست‌های ماجراجویانه وی شریک و سهیم باشند و آینده سیاسی خود را بر باد دهند.