واکاوی سیاست خارجی دولت پزشکیان

با توجه به اظهارات مسعود پزشکیان در نشست خبری با خبرنگاران، رویکردی که در گذشته داشته است و سفر اخیرش به عراق به عنوان اولین سفر خارجی پس از آغاز دوره ریاست‌جمهوری، می‌توان گفت دولت جدید در حال حرکت به سمت تنش‌زدایی در حوزه سیاست خارجی با کشور‌های همسایه و همچنین قدرت‌های بزرگ بین‌المللی است. دولت چهاردهم، این سیاست تنش‌زدایی را با بهره‌گیری از دیپلماسی فرهنگی یا عمومی بر محوریت اشتراکات قومی، مذهبی و زبانی دنبال می‌کند. در سفر رئیس‌جمهور به نیویورک هم رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه سیاست تنش‌زدایی را با استفاده از همان دیپلماسی عمومی پیگیری کردند.
دولت چهاردهم در سپهر سیاست خارجی خود بیشتر به دنبال بستری برای تعاملات بیناذهنی با دولت‌های دیگر است. واکنش‌های کشور‌های دیگر به پیگیری این نوع سیاست از سوی ایران متناسب با انگاره‌های ذهنی هر کدام از کشور‌های چین و روسیه، تروئیکای اروپایی و آمریکا، یا کشور‌های منطقه‌ای مانند هند، پاکستان، عربستان، ترکیه و عراق از روی کار آمدن دکتر پزشکیان و تغییر در سیاست داخلی و بالتبع تغییرات سیاست خارجی شکل می‌گیرد.
در اینجا یک نکته مهم وجود دارد؛ با سخنان و اعلام نظرات رئیس جمهور در جریان انتخابات و بعد از آن و انتخاب تیم سیاست خارجی و راهبردی، دولت آقای پزشکیان را می‌توان از طرفداران این قرائت دانست که تلاش می‌کنند دوباره موضوعاتی که در ویترین اختلافات ایران و غرب قرار دارد را مورد کنکاش قرار دهد و چنانچه اعلام شده است موضوع برجام، لغو تحریم‌ها و FATF را در دستور کار قرار دهند.
آنچه روشن است توجه به این نکته است که جمهوری اسلامی ایران دارای سیاست خارجی و به ویژه منطقه‌ای پیچیده‌ای است. چرا که بازیگران قانونی زیادی در داخل نظام در سیاست خارجی و منطقه‌ای تاثیرگذار هستند و رئیس جمهور تصمیم گیرنده نهایی درباره سیاست خارجی نیست؛ لذا نباید انتظار تغییرات عمده و چشمگیر در مسائل راهبردی مربوط به سیاست خارجی در دوره ریاست جمهوری پزشکیان را داشت. البته احتمال وقوع برخی تغییرات محدود در سیاست داخلی و خارجی با موافقت و تأیید مراجع بالادستی و رهبر معظم انقلاب اسلامی وجود دارد، اما این تغییرات ریشه‌ای و عمده نخواهند بود.
از سوی دیگر نیز به‌رغم رغبت تهران برای از سرگیری مذاکرات، احتمال پیگیری سیاستی مشخص و کلی از سوی واشنگتن به دلیل شرایط حاکم بر سیاست داخلی آمریکا بسیار کم است. به همین دلیل نیز ایران برای آغاز مذاکرات هسته‌ای و رفع تحریم‌ها باید منتظر برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا و روی کار آمدن دولت جدید این کشور باشد.