پیروزی بدون قدرت، کابینه بدون اکثریت

نویسنده: سیدمحمدجعفر رضوی

مقدمه

انتخابات بیست‌وششمین کنست رژیم صهیونیستی، روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۵ آبان ۱۴۰۵) در فلسطین اشغالی برگزار شد. در این انتخابات، از مجموع ۷،۳۳۱،۹۸۱ رأی‌دهنده، ۵،۷۱۷،۳۹۷ نفر شرکت کردند و میزان مشارکت به ۷۷.۹۸ درصد رسید.

نتایج به‌دست‌آمده در این انتخابات، برخلاف دوره‌های گذشته، با پیش‌بینی نظرسنجی‌ها تفاوت داشت. در حالی که نظرسنجی‌های رژیم صهیونیستی پیروزی اپوزیسیون به رهبری «گادی آیزنکوت» را پیش‌بینی می‌کردند، در نهایت این ائتلاف کابینه به رهبری «بنیامین نتانیاهو» بود که بیشترین تعداد کرسی‌های کنست را به دست آورد.

نتایج نهایی انتخابات

از مجموع ۳۸ حزب شرکت‌کننده در انتخابات، ۱۱ حزب موفق شدند حداقل ۳.۲۵ درصد آرا را کسب کرده و به کنست راه یابند. تعداد آرا و کرسی‌های به‌دست‌آمده توسط این احزاب به شرح جدول زیر است:

توصیه برای نخست‌وزیری

بر اساس قانون انتخابات رژیم صهیونیستی، واگذاری مأموریت تشکیل کابینه از وظایف رئیس این رژیم است که در حال حاضر «اسحاق هرتزوگ» این مسئولیت را بر عهده دارد. وی باید با تمام احزابی که موفق به کسب کرسی در کنست شده‌اند، مشورت کند و از هر یک بخواهد شخصیتی را برای تشکیل کابینه توصیه کنند. در نهایت، رئیس رژیم صهیونیستی با دریافت توصیه‌های احزاب، فردی را مأمور تشکیل کابینه خواهد کرد.

پس از ارائه نتایج نهایی انتخابات به «هرتزوگ» از سوی قاضی «سولبرگ»، رئیس کمیته مرکزی انتخابات رژیم صهیونیستی، وی از روز چهارشنبه ۴ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۳ آبان ۱۴۰۵) رایزنی با احزاب حاضر در کنست و دریافت توصیه‌های آن‌ها درباره فرد مناسب برای تشکیل کابینه را آغاز کرد.

در نهایت، حاصل این رایزنی‌ها به شرح زیر بود:

• گادی آیزنکوت: ۶۷ توصیه از سوی احزاب یاشار، با هم، دموکرات‌ها، اسرائیل بیتنا، فهرست مشترک عربی و رعام.

• بنیامین نتانیاهو: ۴۶ توصیه از سوی احزاب لیکود، اوتزما یهودیت، شاس و صهیونیسم مذهبی.

حزب یهودیان متحد توراتی نیز هیچ‌یک از نامزدها را برای نخست‌وزیری توصیه نکرد.

در این شرایط، نتانیاهو با وجود در اختیار داشتن ۵۳ کرسی، حمایت ۷ کرسی حزب یهودیان متحد توراتی را از دست داده و در نتیجه، امکان تشکیل کابینه برای او نسبت به گذشته ضعیف‌تر شده است.

سناریوهای تشکیل کابینه

در شرایط موجود، یا ائتلاف اپوزیسیون باید با ایجاد ائتلاف، کابینه تشکیل دهد، یا ائتلاف کابینه این مسئولیت را بر عهده بگیرد؛ یا اینکه با ائتلاف هر دو جریان، کابینه‌ای ملی تشکیل شود. بر این اساس، می‌توان سه سناریوی کلی را برای این مرحله در نظر گرفت.

۱. تشکیل کابینه ملی

بر اساس این سناریو، احزاب حاضر در ائتلاف کابینه (۵ حزب) در کنار احزاب اپوزیسیون (۴ حزب)، در مجموع با ۱۰۱ کرسی، ائتلافی برای تشکیل کابینه ایجاد خواهند کرد.

این سناریو کم‌احتمال‌ترین گزینه ممکن است؛ زیرا احزاب اپوزیسیون و ائتلاف کابینه، با وجود قرارگرفتن در یک ساختار سیاسی، اختلافات جدی با یکدیگر دارند و هر یک، مطالبات و شعارهای انتخاباتی طرف مقابل را خط قرمز خود تعریف کرده‌اند.

مهم‌ترین مانع در این میان، شخص «نتانیاهو» است. از نظر احزاب حاضر در اپوزیسیون، او باید به دلیل شکست ۷ اکتبر محاکمه شود و پرونده‌های قضایی‌اش نیز به سرانجام برسند. این احزاب به دنبال آن هستند که با تصویب قانونی در کنست، «نتانیاهو» را به دلیل این دو مسئله از عرصه سیاسی خارج کنند و قانونی به تصویب برسانند که بر اساس آن، از این پس، چنین مسائلی مانع تصدی پست نخست‌وزیری برای افراد شود.

از سوی دیگر، مسئله سربازی حریدی‌ها برای احزاب اپوزیسیون یک خط قرمز است که باید در کنست حل‌وفصل شود؛ این در حالی است که «نتانیاهو» با احزاب حریدی به شرط اعطای این امتیاز به آن‌ها ائتلاف کرده است. بنابراین، امکان تحقق این سناریو بسیار ضعیف است.

۲. تشکیل ائتلاف توسط نتانیاهو

نتانیاهو پس از انتخابات به حمایت ۸ کرسی دیگر نیاز داشت تا بتواند ائتلاف لازم برای تشکیل کابینه را ایجاد کند. اکنون او حمایت حزب «یهودیان متحد توراتی» با ۷ کرسی را نیز از دست داده است؛ این حزب حتی در فرایند توصیه برای نخست‌وزیری نیز نام او را مطرح نکرد.

در نتیجه، شرایط تشکیل ائتلاف برای نتانیاهو بسیار دشوار شده است. او برای تشکیل کابینه به حمایت احزاب فلسطینی نیاز دارد؛ احزابی که در مجموع ۱۹ کرسی در اختیار دارند.

با این حال، از نظر احزاب حریدی، اوتزما یهودیت به رهبری «ایتامار بن‌گویر» و صهیونیسم مذهبی به رهبری «بزالل اسموتریچ»، حضور احزاب فلسطینی در کابینه یک خط قرمز است و می‌تواند به خروج آن‌ها از ائتلاف نتانیاهو منجر شود.

بنابراین، این سناریو نیز در شرایط موجود با احتمال اندکی برای تحقق روبه‌روست.

۳. تشکیل ائتلاف توسط اپوزیسیون

اپوزیسیون به رهبری «گادی آیزنکوت» در انتخابات ۴۸ کرسی به دست آورده است. این جریان برای تشکیل ائتلاف به ۱۳ کرسی دیگر نیاز دارد.

این در حالی است که نه احزاب اپوزیسیون و نه احزاب ائتلاف نتانیاهو، هیچ‌یک تمایل چندانی به قرارگرفتن در کنار یکدیگر ندارند؛ زیرا همان‌گونه که در سناریوی تشکیل کابینه ملی اشاره شد، مطالبات حامیان این احزاب و شعارهای انتخاباتی آن‌ها در نقطه مقابل یکدیگر قرار دارد.

بنابراین، تنها راه تشکیل ائتلاف توسط اپوزیسیون، جلب حمایت احزاب فلسطینی است.

این مسئله از سوی برخی اعضای ائتلاف اپوزیسیون، خط قرمز توصیف شده است. حزب «با هم» به رهبری «نفتالی بنت» و حزب «اسرائیل بیتنا» به رهبری «آویگدور لیبرمن»، مخالف جدی حضور فلسطینی‌ها در کابینه هستند. از سوی دیگر، حزب «دموکرات‌ها» به رهبری «یائیر گولان»، پیوستن احزاب فلسطینی را به‌عنوان یک راه‌حل پیشنهاد کرده است.

در حال حاضر، در فرایند توصیه برای نخست‌وزیری نیز دو جریان فلسطینی، یعنی «فهرست مشترک عربی» و «رعام»، «گادی آیزنکوت» را به‌عنوان گزینه مناسب برای نخست‌وزیری معرفی کرده‌اند.

در این شرایط، تشکیل ائتلاف توسط اپوزیسیون محتمل‌ترین سناریو به نظر می‌رسد؛ اما مخالفت دو حزب «با هم» و «اسرائیل بیتنا» احتمال اجرایی‌شدن آن را کاهش می‌دهد.

با توجه به این شرایط، محتمل‌ترین سناریو، ناتوانی جریان‌های سیاسی موجود در رژیم صهیونیستی از تشکیل کابینه و حرکت به سمت برگزاری انتخاباتی دیگر است. این انتخابات می‌تواند طی ۴ تا ۶ ماه آینده برگزار شود و احتمالاً افق روشن‌تری نسبت به انتخابات کنونی پیش روی جریان‌های سیاسی قرار نخواهد داد.

تغییراتی که اپوزیسیون در حال حاضر به دنبال تحقق آن‌هاست، می‌تواند در انتخابات آینده یا انتخابات‌های پس از آن، وضعیت موجود را تغییر دهد و زمینه تشکیل کابینه را فراهم کند.

نکته نهایی آن است که جریان اپوزیسیون، که در حال حاضر شانس بیشتری برای تشکیل کابینه دارد، مجموعه‌ای متضاد از نظر درونی است. احزاب حاضر در این جریان، عمدتاً با انگیزه مقابله با «نتانیاهو» گرد هم آمده‌اند. این مجموعه ناهمگون ممکن است بلافاصله پس از پیروزی در انتخابات، به دلیل تضادهای درونی خود از هم بپاشد.

بنابراین، حتی اگر اپوزیسیون بتواند در انتخابات کنونی یا انتخابات آینده کابینه‌ای تشکیل دهد، احتمالاً عمر سیاسی آن چندان طولانی نخواهد بود.

توصیه

آنچه در این میان می‌تواند برای محور مقاومت و ایران مفید باشد، تداوم بی‌ثباتی سیاسی و دشواری تشکیل کابینه در رژیم صهیونیستی است. در حال حاضر، میزان مشارکت بالای فلسطینی‌ها در انتخابات، در این زمینه نقش داشته است. در انتخابات بعدی و پس از آن نیز، مشارکت سیاسی فلسطینی‌ها می‌تواند بر تداوم وضعیت موجود اثرگذار باشد.

با این حال، باید توجه داشت که رژیم صهیونیستی نسبت به هرگونه حمایت ایران از فلسطینی‌های ۴۸ حساس است و هرگونه اقدام مستقیم یا آشکار در این زمینه می‌تواند چالش‌هایی ایجاد کند که بر حضور و مشارکت سیاسی آنان اثر منفی بگذارد.

از این رو، هرگونه ارزیابی راهبردی درباره این موضوع باید بر پرهیز از مداخله پنهانی در فرایند انتخاباتی و توجه به پیامدهای سیاسی و امنیتی آن استوار باشد. حمایت از مشارکت سیاسی و حقوق شهروندی فلسطینی‌ها، در صورتی که مطرح باشد، باید در چارچوبی شفاف و غیرمداخله‌جویانه مورد بررسی قرار گیرد.