نفت پاکستان؛ موهبت راهبردی یا ابزار ژئوپلتیک ترامپ؟

✅اظهارات اخیر ترامپ درباره امضای توافق نفتی با پاکستان در حالی مطرح شده که واقعیت‌های میدانی حکایت از عدم علاقه جدی شرکت‌های غربی برای ورود به پروژه‌های نفت و گاز پاکستان دارد. این موضع‌گیری، بیش از آنکه بر مبنای تحولات اقتصادی باشد، ابزاری ژئوپلیتیک در پاسخ به چند مؤلفه هم‌زمان در محیط بین‌الملل قابل تحلیل است.

✳️نخست، رویکرد ترامپ به تحریک هند پس از اختلافات تجاری، عضویت فعال دهلی‌نو در سازمان‌های ضدغربی نظیر «بریکس» و نزدیکی به چین و روسیه است. اعلام امکان فروش نفت پاکستانی به هند، بیش از یک تحلیل اقتصادی، یک شلیک رسانه‌ای برای تنبیه دهلی‌نو و یادآوری وابستگی انرژی‌اش به مسیر‌های موردنظر واشنگتن است.

✳️دوم، تلنگری به جمهوری اسلامی ایران است که در شرایط تحریم نفتی و حمله نرم به زیرساخت‌های کشتیرانی، از رقیب انرژی منطقه‌ای خود یعنی پاکستان عقب بماند. القای این گزاره که پاکستان به زودی به صادرکننده انرژی تبدیل می‌شود، می‌تواند تلاش تهران برای احیای بازار‌های خود را تحت فشار روانی قرار دهد.

❇️از منظر ژئواکونومی و امنیت سرمایه‌گذاری، پروژه‌های انرژی پاکستان با چالش‌های متعددی مواجه‌اند: ناامنی در بلوچستان، خروج غول‌های نفتی مانند شِل، و هزینه‌های بالا برای توسعه فراساحلی. سرمایه‌گذاری‌های احتمالی ترکیه و چین (با ریسک‌پذیری بیشتر) بیش از آنکه سودمحور باشد، بخشی از پروژه نفوذ منطقه‌ای آنهاست، نه صرفاً اقتصادی. شرکت‌های تُرک مانند TPAO به دنبال تثبیت نقش منطقه‌ای آنکارا در رقابت با ریاض، تهران و دهلی‌نو هستند و چینی‌ها هم از دریچه ابتکار "یک کمربند – یک جاده" به ذخایر پاکستان می‌نگرند.

❇️در مجموع، ترامپ نه بر اساس ارزیابی از واقعیت‌های میدان انرژی جنوب آسیا، بلکه از زاویه ابزارسازی ژئوپلتیک سخن می‌گوید. پاکستان تا وقتی قادر به مهار ناامنی داخلی، اصلاح بوروکراسی انرژی و جلب سرمایه‌گذاری امن نباشد، طلای سیاهش همچنان زیر زمین خواهد ماند.

❇️ اظهارات ترامپ بیشتر «نمایش استراتژیک» برای فشار بر رقباست تا انعکاسی از یک تحول واقعی در میدان انرژی.