ظرفیت‌های سیاسی و اقتصادی شانگهای برای مقابله با یکه‌تازی دلار و غرب

❇️نشست اخیر سازمان همکاری شانگهای، نه‌تنها نمایشگاه دیدگاه‌های رهبران آسیایی درباره نظم جهانی بود، بلکه فرصتی برای ایران فراهم کرد تا نقش خود را در محور چندقطبی در حال شکل‌گیری تثبیت کند.

❇️ولادیمیر پوتین در این نشست، غرب را مسئول بحران اوکراین معرفی و خواستار هم‌پیمانی اعضاء در برابر فشار‌های خارجی شد. این دیدگاه همسو با خط‌مشی تهران، زمینه نزدیکی بیشتر ایران و روسیه را در مدیریت چالش‌های مشترک فراهم کرد. چنین همگرایی سیاسی، جایگاه ایران را در صف کشور‌های معترض به الگوی تک‌قطبی غرب تقویت می‌کند.

❇️شی جین‌پینگ با پیشنهاد تأسیس «بانک توسعه» و توسعه استفاده از ارز‌های محلی، مسیر تازه‌ای برای رهایی اعضا از وابستگی به دلار ترسیم کرد. این طرح، برای اقتصاد ایران که تحت فشار تحریم‌های مالی است، همچون سوپاپ اطمینان عمل می‌کند. استقبال تهران از ایده پکن، پیام روشنی از تمایلش به تعمیق همکاری اقتصادی با چین و بلوک شرق فرستاد.

❇️مسعود پزشکیان با محکوم‌کردن حملات اخیر به خاک ایران و تأکید بر سازوکار امنیتی منطقه‌ای، عملاً تهران را در متن محور امنیت جمعی آسیایی قرار داد. این موضع، مشروعیت و وزن ایران در گفت‌و‌گو‌های امنیتی SCO را افزایش داده و مسیر بهره‌برداری از ظرفیت‌های ضدتروریسم و ثبات‌ساز سازمان را هموارتر می‌سازد.

❇️در بعد اقتصادی و زیرساختی، عضویت کامل ایران امکان ورود به طرح‌های ترانزیتی کلان و گسترش تجارت با کشور‌های آسیای مرکزی را فراهم کرده است. با این حال، وجود شکاف‌های داخلی در سازمان و فشار اقتصادی آمریکا بر شرکای ثالث، چالش‌هایی است که نیازمند مدیریت دیپلماتیک و اقتصادی دقیق خواهد بود. سازمان همکاری شانگهای در حال گذار از نهادی مشورتی به بلوکی عملیاتی برای نظم مالی و امنیتی مستقل از غرب است؛ وضعیتی که هم فرصت‌های بزرگی برای ایران ایجاد می‌کند و هم نیازمند مهارت بالا در بهره‌گیری از آنهاست.

❇️برای بهره‌برداری کامل از این هم‌پیمانی چندقطبی، تهران باید استراتژی فعال‌تری اتخاذ کند؛ شامل سرمایه‌گذاری مشترک، هماهنگی با قدرت‌های کلیدی و استفاده هوشمندانه از ظرفیت‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی سازمان تا هم فشار‌های خارجی مهار شود و هم موقعیت منطقه‌ای ایران تثبیت گردد.